- 176 - 



ziet men de vruchthoofdjes zich ontplooien; de „zaden" (eigen- 

 lijke de vruchtjes) zijn dan rijp en stuiven spoedig met den wind 

 uiteen. Bij dit zaad doet zich het verschijnsel voor, dat het niet 

 dadelijk geschikt is om uitgezaaid te worden. Het moet eerst een 

 tijd van narijping doormaken en eerst nadat men het een week 

 of zes bewaard heeft, is het in staat om dadelijk te ontkiemen. 

 Een groentesoort, waarvan ik tot mijn leedwezen nog niet 

 kan aangeven, hoe men er zaad van winnen moet, is de lobak 

 Naar het schijnt, winnen de inlandsche groentekweekers in de 

 buurt van Buitenzorg zelf hiervan zaad; een koel bergklimaat 

 is dus blijkbaar niet vereischl. Het gelukte mij echter nog niet, 

 de lobaktuinen, waar men aan zaadwinning doet, te vinden. 

 Voor één ding moet ik echter waarschuwen. In hooge bergstre- 

 ken, bv. bij Tosari vindt men in het wild zeer talrijk een plant, 

 die zich van de gewone lobak niet laat onderscheiden, en van 

 een zijde, die ik meende dat bevoegd was, kreeg ik dan ook 

 de verzekering, dat het de echte lobak was. De planten zaten, 

 toen ik Tosari, bezocht, vol rijpe vruchten en hiervan werd een 

 hoeveelheid naar Buitenzorg gezonden. Het zaad werd uitgezaaid ; 

 de planten leken ook hier veel op echte lobak; slechts was de 

 kleur der b'aderen iets meer blauwachtig groen. Maar de knol- 

 vorming was droevig; er werd wel een knolvormige wortel 

 gevormd maar deze bleef kleiner dan die van de echte lobak, 

 was ook niet zoo mooi wit en bleek voor consumptie geheel 

 onbruikbaar. Gebruik dus geen zaad van zulke in het wild 

 groeiende planten, hoezeer zij ook op lobak mogen gelijken. 



3. Het drogen van eigen gewonnen zaad. 



Droog het zaad niet in de volle zon. Het is waar, dat verschil- 

 lende zaadsoorten hier niet veel nadeel van ondervinden, maar 

 er zijn er andere, die er in het geheel niet tegen bestand zijn, 

 en vermoedelijk lijden alle eronder. Oliehoudende zaden zijn in 

 het algemeen zeer gevoelig voor de hooge temperatuur, waaraan 

 zij worden blootgesteld bij droging in de zon, en de kiemkracht 

 en kiemenergie i) lijden er sterk onder. Daarentegen schijnen 



1) Onder kiemkracht wordt verstaan het vermogen van het zaad om te kunnen 

 ontkiemen ; men drukt het uit in het percentage zaden dat ontkiemt. Onder 

 kiemenergie %vordt verstaan de snelheid, waarmee de ontkieming plaats heeft. 



I 



