— 360 — 



van de gegevens voor genoemd werk heb ik ongeveer twee jaar 

 lang vrijwel eiken Zondagmorgen over de Bataviasche pasars, en 

 in de groentetuinen en kampongs aan den rand der stad gezwor- 

 ven, om met eigen oogen te constateeren wat voor artikelen van 

 plantaardigen oorsprong in het grootste bevolkingscentrum \/an 

 Java zooal in de verschillende tijden des jaars toepassing vinden 

 voor de voeding, voor de geneeskunde, als genotmiddel enz., en 

 ik heb mij zekerheid verschaft omtrent de botanische herkomst 

 door de planten zelf op te zoeken of te kweeken om de identiteit 

 te kunnen doen vaststellen. Ik geloof, dat deze werkwijze waarborg 

 biedt, dat het vele onbetrouwbare van het betrouwbare is geschift. 

 Van den Heer Van Hall verlang ik evenwel niet, dat hij twee 

 volle jaren stalletjes van toekang remipa-rempa zal leegkoopen of 

 aan de warongs een boom opzetten met tandelooze besjes, die 

 dan toch maar de draagsters dezer „wetenschap" zijn. 



Dwalen is echter menschelijk en ik zou mij ten opzichte van 

 Lactuca indica vergist kunnen hebben. Het trof derhalve, dat 

 de dag volgende op dien, waarop ik het bedoelde stukje las 

 een inlandsche feestdag was, die mij veroorloofde Pasar Senen 

 in de morgenuren langs te loopen. Reeds aan de eerste de beste 

 uitstalling van groenten trof ik mijn oemek en noemde men mij 

 ongevraagd den naam lampenas. Bij het volgende stalletje het- 

 zelfde resultaat; beide namen kent trouwens vrijwel iedere 

 pasarganger. Toen ging ik verder en vroeg daar, waar oemek 

 lag uitgestald, naar daoen manis. Op die vraag werd echter niet 

 gereageerd, maar toen ik den verkooper het artikel aanwees, was 

 hij wel zoo vriendelijk toe te stemmen, dat het werkelijk daoen 

 manis was. Daaruit bleek, dat ik dien naam elders op Batavia 

 moet hebben gehoord, ongetwijfeld meer dan eens en van on- 

 verdachte zijde, omdat ik hem anders niet zou hebben vermeld. 

 Zelfs de volksnamen voor zulke algemeene artikelen zijn niet 

 altijd in verschillende deelen van de stad gelijk. Trouwens, er 

 bestaat ook verschil in den aard der artikelen, die men op de 

 pasars in de diverse deelen van de stad vindt; op Tanahabang 

 en op Pasar pagi vindt men zaken, die men zelden of nooit vindt 

 op Senen en omgekeerd Verder na te gaan, waar de bladeren 

 van Lactuca indica worden aangeduid als daoen manis, leek mij 

 evenwel de moeite niet waard. 



