— 370 — 



de bespreking van de gewestelijke keuren, die niet meer ais 

 model kunnen dienen, geen voeling gehouden heeft met de 

 sedert gepubliceerde onderzoekingen van den Heer Leefmans. 

 De bewering, dat op Java Oryctes zóó algemeen verspreid is, 

 dat het daar uiterst moeilijk is een cocospalm te vinden, die geen 

 teekenen van aantasting door dit insect vertoont, b'.ijve in een 

 volgenden druk beter achterwege. Zóó erg is het heusch niet. 

 Ook van Sumatra's Oostkust kan men niet zeggen, dat de klap- 

 pertor daar „veel schade"' aan de aanplantingen veroorzaakt. 

 Beter ware het te zeggen, dat „plaatselijk schade wordt aange- 

 richt". De ondernemingsaanplanten zijn in het algemeen volkomen 

 vrij van klappertorren, terwijl speciaal bij sommige etablissemen- 

 ten van tabak- en rubberondernemingen en in enkele bevolkings- 

 centra plaatselijk de klappertor in noemenswaardige hoeveelheden 

 optreedt. 



Een hoofdstuk, waarover referent minder voldaan is dan over 

 de ziekten, is dat, waarin de botanie van de klapper behandeld 

 wordt. 



Dit hoofdstuk is inderdaad mager, juist hier, waar nog zooveel 

 onzekerheid heerscht, zou een origineele bijdrage van den auteur 

 die immers botanicus is, zoo welkom geweest zijn. Het blijft 

 echter bij een vermelding van de meestal onzekere of vage ge- 

 gevens, die in de literatuur te vinden waren. Het beste is nog 

 dat, wat van Copeland is overgenomen. Onder soorten en varië- 

 teiten worden enkele gegevens vermeld, waaruit blijkt, dat de 

 schrijver zich nauwelijks bewust is, welk een uitgebreid veld hij 

 hier betreedt en hoe geweldig uiteenloopend de reeks van 

 vormen is. die van de klapper in Ned.-Indië reeds verzameld 

 zijn. Voor een volgenden druk zij hem aanbevolen voeling te 

 houden met Dr. Boldingh, die reeds geruimen tijd bij de Afd. 

 Zaadteelt van het Departement van Landbouw te Buitenzorg aan 

 dit onderwerp volle aandacht besteedt. 



Ho fdstuk lil, de cultuur van de Cocospalm in 60 bladzijden 

 behandelend, werd door referent met bijzondere belangstelling 

 doorgelezen. Immers ook referent moet op dit gebied wel eens 

 van advies dienen. Helaas zal dit advies niet altijd gelijkluidend 

 kunnen zijn met de aanwijzingen, die Dr. Hunger in zijn Handboek 

 geeft, wat hier met enkele voorbeelden toegelicht moge worden. 



