— 98 - 



voorstellen, steenen, zand en werkv^olk te leveren als deze 

 slechts voor kalk, metselaars en toezicht willen zorgen. 



Zeer vele waterwerken van meer of minder belang kwa- 

 men zoo tot stand en ontelbaar zijn in de Vorstenlanden 

 blijvende waterwerken. Velen werden echter geheel be- 

 kostigd door de huurders der gronden, buiten aandeel van 

 het volk. 



Ik haal dit slechts aan ten bewijze, dat de bevolking het 

 ontzaggelijke nut zeer begrijpt en op prijs stelt. Hoe uitste- 

 kend dit ook werkt, één factor is noodig en dat is het water 

 zelf. Zelden is eene onderneming of streek absoluut zonder 

 eenig water, wel kan de hoeveelheid onbeduidend zijn maar 

 iets is er toch bijna altijd. 



Ik ga na, wat nu volgt van uit het standpunt, dat 

 men een streek heeft, waar veel te weinig water is om 

 natte padi in den oostmoesson te planten, doch eenige 

 kleine stroompjes zijn, welke allen op zich zelf slechts een 

 leiding over eene zekere lengte vochtig kunnen maken, maar 

 geheel onvoldoende om sawahs onder water te zetten. 



Dit is dus een ongunstig geval. 



Door nu die verschillende stroompjes tot een te vereeni- 

 gen, kan men soms eene aardige uitgestrektheid eenmaal 

 onder water zetten en daarmee geleidelijk doorgaande vrij 

 groote velden beplanten, waarvan zonder die vereeniging 

 absoluut geen sprake is. 



Maar onmogelijk is dit tot een goed einde te brengen 

 zonder een krachtige eerlijke hand, die de organisatie 

 regelt en geen bevoordeeling van den een boven den ander 

 kent. 



Eene studie der streek is mede noodig- Men moet onge- 

 veer weten tot welken datum er nog water vloeit, zoo dit 

 soms gedurende zekere maand geheel ophoudt; in zulk geval 

 moet vóór het optreden van dien ongunstigen toestand 

 alles gereed zijn. 



Mijne onderneming verkeert dan in een dier gevallen en 

 daar, waar vroeger de velden in den oostmoesson niets op- 



