— 101 — 



nuari 1900 is de geheele oogst binnen over ruim 500 Ijouws ! ! 

 en zooals ik reeds meer opgemerkt lieb kan de ondervinding 

 van 15 jaar de deugdelijkheid bevestigen. 



Alles hangt in de eerste plaats af van het juiste stadium 

 van vochtigheid van den grond bij de bewerking en daarna 

 van schoonhouden enz. 



Dit schoonhouden is tamelijk bewerkelijk, maar niet zwaar 

 en levert dan steeds voer, dat de menschen voor vee naar 

 huis medenemen. 



Bovendien wordt door deze bewerking onwillekeurig 

 rijenbouw verkregen, daar het zaaijen in de ploegvoor 

 geschiedt. 



Schoon en loshouden van den grond worden hierdoor 

 vergemakkelijkt en juist door die onwillekeurige rijenbouw 

 heeft legeren van de padi bijna niet plaats, alzoo alweer 

 een voordeel. 



Merkwaardig, doch niet nieuw, is het tevens dat Gaga 

 zoo belangrijk veel minder stroo geeft. 



In streken, waar het volk niet gewend is, de velden 

 gedurende den oostmoesson te beplanten, en vooral niet 

 met Gaga, zal het noodig zijn veel overredingskracht te 

 bezitten om hem daartoe te krijgen, en, maar daar ben 

 ik o! zoo bang voor, zelfs zachten dwang! 



En toch, ik durf het slechts te fluisteren, ik heb ook 

 een beetje zachten dwang uitgeoefend, maar het is heusch 

 nu al jaren geleden. 



Een boos Resident, de man rust onder de groene zoden, 

 heeft mij eens trillende van boosheid onder het oog gebracht, 

 dat ik mij macht aanmatigde, dus geen kleinigheid, door mij 

 te mengen in het belang der bevolking, met hun cultuur. 



Als ik er nog aan denk, moeten alle prachtige oogsten 

 mij ter hulp komen om niet te huiveren bij wat mij op 

 die machtaanmatiging te wachten stond. 



Geeft het bovenstaande reeds een middel aan de hand om 

 het naderend rijstgebrek eenigzins te verschuiven, ook op 

 vele andere kansen kan de hoop voor Java worden gesteld- 



