— 117 — 



kolf afgesneden en het achterblijvende gedeelte (bagal) 

 ietwat gekneusd. Het uitstroomende sap (toewak) is aan- 

 vankelijk waterhelder en levert een zoeten en verfrisschen- 

 den drank ; spoedig gaat het in gisting over en krijgt een 

 aangenamen prikkelenden smaak, later wordt het scherp 

 en zuur. Uit dezen palmwijn wordt evenals uit dien 

 van Arenga saccliarifera^ arak gedistilleerd ; hierin speelt de 

 ketan, Orijza glutinosa een niet onbelangrijke rol. Het 

 bezinksel, dat na de bereiding achterblijft, dient tot gist 

 (legen) bij het broodbakken enz. 



Het best slaagt de klapper in kuststreken, die niet 

 hooger dan 1500 vt. liggen; tusschen de 1500 en 2300 vt. 

 wil hij nog wel groeien, maar geeft minder product, hoe 

 hooger de ligging van den aanplant is des te minder 

 vruchten krijgt men, van 2300 tot 3000 vt. beginnen de 

 klappers schaars te worden en boven de 3000 vt. wil hij 

 niet goed meer gedijen. 



De klapper houdt van een met zand vermengden bodem, 

 op dergelijke gronden draagt de laatrijpende klapper reeds 

 in het 6« jaar, zulks heeft op zware kleigronden eerst in 

 het 9^^^ jaar plaats. Voor de voortplanting gebruikt men 

 liefst oude noten, die men bij het plukken niet uit den 

 boom mag laten vallen. Men rekent de geschiktste, af- 

 komstig van boomen boven de 15 en onder de 30 jaren 

 oud, men moet de grootste en rijpste noten uitzoeken, zij 

 worden gewoonlijk niet dadelijk na het oogsten te kiemen 

 gelegd; men wacht daarmede 1 a l'/g maand, ze worden 

 dan meestal twee aan twee te zamen gebonden, en aan 

 boomen of horizontale latten opgehangen. Soms wordt, om 

 het spoedig kiemen te bevorderen, de bast aan den bovenkant 

 der noot voor een deel weggekapt, velen beschouwen deze 

 operatie als noodeloos en verkeerd. 



Na vier a vijf maanden komt de kiem te voorschijn en 

 vertoont zich als een jonge spruit ter grootte van een 

 pink, men wacht echter met de uitplanting tot de kiem- 

 plant vier a vijf bladeren heeft. De kiem heet te Batavia 



