— 199 — 



gaarne van de uitnoodiging van den Heer Roqué gebruik, om deze 

 proeven in loco te zien. De Heer Roqüé was dan ook zoo welwil- 

 lend gedurende mijn verblijf te Karang Anjar, eenige zoodanige 

 proeven te nemen. Bij deze was met zekerheid te constateeren, 

 dat het poetjonggift eene bedwelmende werking op verschillen- 

 de nematoden en onder deze ook op Tylenchus acutocaudatus 

 uitoefent. Het moest echter nog geconstateerd worden, of niet 

 door langdurige toepassing de aaltjes volkomen gedood zouden 

 worden en of alle ontwikkelingsstadiën, vooral ook de eieren, op 

 dezelfde wijze voor het poetjonggift gevoelig zijn. Proeven dien- 

 aangaande heb ik nu gedurende mijn verbijf te Soember Soeko 

 kunnen nemen en zal te dezer plaatse de resultaten van deze 

 proeven mededeelen Ik zal hierbij de toegepaste methode zoo uit- 

 voerig mogelijk beschrijven, daar deze waarschijnlijk ook voor het 

 onderzoek van andere vergiftige stoffen zeer goed zal te gebruiken 

 zijn. Aan deze beschrijving zal ik echter eenige opmerkingen over 

 het gebruikte gift doen voorafgaan. 



Iets over poetjong. Poetjong (Pitjoeng) wordt door de Javanen 

 een tot Bixaceae behoorende boschboom genoemd, die den weten- 

 schappelijken naam van Pangium edule Reinw. draagt. De rijpe 

 vruchten en zaden dezer plant worden kloewak of ook klowak 

 genoemd. Dat vooral de bast, de vruchten en bladeren dezer plant 

 vergiftige eigenschappen bezitten, is aan de Inlanders zeer wel 

 bekend. Zij worden dan ook voor het vergiftigen of bedwelmen van 

 visschen gebruikt. Om de zaden onschadelijk voor het gebruik te 

 maken, worden deze langeren tyd met water geëxtraheerd, waar- 

 door het gift verdwijnt, zoodat dan de zaden zonder gevaar kunnen 

 gegeten worden. Aangaande de in Pangium voorkomende vergif- 

 tige stof werd door Greshof 1) aangetoond, dat de vergiftige eigen- 

 schappen van onze plant aan blauwzuur zijn toe te schrijven. Deze 

 stof komt wel is waar misschien niet vrij in de bedoelde plantendeelen 

 voor, maar in elk geval zoo los gebonden, dat reeds bij het ver- 

 wonden der planten vrij groote hoeveelheden van blauwzuur vrij- 

 komen. 



Methode van onderzoek. Bij mijne proeven was het vooral noodig 

 de aaltjes na de behandeling met de vergiftige stof onder zooda- 

 nige voorwaarden te brengen, dat zij daarin zonder schade te lij- 



1) Vergel. Meded. uit 's Lands Plantentuin. No. 7. p. 109 en No. 25. p. 30. 



