— 285 — 



pering, uit cassavemeel bereid, is de welbekende tjendol^ 

 in Javaansche streken dawet genoemd. Het meel wordt 

 eerst gaar gekookt, als wanneer het een melkachtig aanzien 

 heeft en dik wordt. De massa mag echter niet te stijf 

 wezen. Dan wordt zij lauw of desnoods warm met een 

 spatel door eene eenigszins grove bamboezeef gewreven, 

 welke men op een vaatwerk met klappermelk zet. De 

 door de mazen der zeef vallende klonters gekookt meel 

 worden in de klappermelk plotseling afgekoeld en nemen 

 dan doorgaans de gedaante aan van uitroepingsteekens. 

 Dit mixtum gebruikt men met stroop van arensuiker. 

 Daar de klappermelk in onvermengden staat wel wat 

 machtig is, wordt zij gewoonlijk eerst nog met water 

 aangelengd. Fijnproevers nuttigen de Tjendol met rijste- 

 of këtan-tape. 



Ook de zoogenaamde ongolongol is geene onsmakelijke 

 versnapering. Zij wordt bereid door cassavemeel met aren- 

 suiker — desnoods naar den smaak met een weinig zout — 

 gaar te koken. De massa mag echter niet hard noch 

 stijf wezen, doch moet drillig blijven. Zij wordt in vier- 

 kante of ruitvormige stukken gesneden en in geraspt 

 klappervleesch gewenteld genuttigd. 



Zooals boven aangeteekend, wordt het grootste deel 

 van de cassave opbrengst in het Bandoengsche tot meel 

 verwerkt, in het Soendaasch atji genoemd. Die bereiding 

 heeft zoowel in het groot plaats door middel van daartoe 

 ingerichte aan Chineezen toebehoorende molens, als in het 

 klein door de inlandsche bevolking. 



In het laatste geval zijn het verbouwen en het ver- 

 werken van de grondstof doorgaans in dezelfde handen 

 vereenigd. 



Na geschild te zijn, wordt de wortelstok goed schoon 

 gewasschen in stroomend water. Hiertoe wordt hij in 

 bamboemanden in eene waterleiding gedaan en daar met 

 de hand, bij grootere massa's met de voeten, dooreen ge- 

 werkt. Daarna wordt hij geraspt. Vervolgens werkt men 



