— 288 — 



minder per tcmggoengan of mannevracht geschilde cassave. 

 Daar er per voormiddag van 4 tot hoogstens 6 tang- 

 goengans kunnen worden geraspt, wisselt dat loon af 

 tusschen /" 0.10 of f 0.15 per halven dag. 



Er wordt in de voorgallerij van het woonhuis geraspt 

 of onder een ander afdak, soms onder dat, hetwelk bestemd 

 is, padi tot bras te verstampen, de zoogenaamde imahlisoeng. 



De aarden potten, waarin het raspsel met water wordt 

 omgewerkt, uitgeperst en de verkregen vloeistof door een 

 doe kopgevangen, zoomede die, om deze te laten bezinken, 

 hebben den vorm als aan gegeven is in schets 2. Zij 

 zijn dus min of meer buikig en staan op het achtererf 

 onder het geboomte opgesteld, liefst zoo dicht mogelijk 

 nabij een waterleiding of vijvertje {koelali) (van welke 

 laatste schier elk huis in de Preanger voorzien is), om 

 het noodige water aanstonds bij de hand te hebben. 

 Het omwerken van het raspsel met water en het uit- 

 persen door een doek is het werk van vrouwen. 



De kampoengs en gehuchten, waar cassavemeel bereid 

 wordt, zijn gewoonlijk reeds bij het benaderen waar te 

 nemen, dus zonder, dat men ze behoeft te betreden. Het 

 werd hooger aangetoond, dat, om haar te laten bezinken, 

 de vloeistof twee of drie dagen in het vaatwerk blijft 

 .staan en dat daaruit, tengevolge van gisting, een onaange- 

 name lucht ontstaat. Daar men dit water ter plaatse laat 

 uitvloeien, waar de potten staan, zonder dat er voor be- 

 hoorlijken afvoer gezorgd wordt en men ook het residu 

 op de plaats opstapelt, totdat een fiksche regenbui al dien 

 afval wegspoelt ; zoo zijn de hierbedoelde kampoengs en 

 gehuchten niet juist de geschikte plekken, om de reuk- 

 zenuwen te streelen. 



Van het residu of de hampas maakt de bevolking geen 

 ander gebruik, dan om het te vermengen met katjangolie- 

 koeken (boengkil of gegempa)^ die verwerkt worden voor 

 de bereiding van de in de Preanger zoo gezochte ontjom. 

 Zooals men weet, vormt deze ontjom het surrogaat van 



