— 396 — 



geinfecteerd ; de proef werd daarom op verschillende wijze 

 herhaald, maar altijd met hetzelfde resultaat. 



Nog werd er een proef genomen met het infecteeren van 

 verschillende hoeveelheden van de Massachusetts-grond. 

 Pot I kreeg 1/20 van een pint, pot II 2/20 en zoo 

 doorgaande tot 10 potten, waarvan de laatste 10/20 of 

 een halve pint van den genoemden grond. Geen bijzon- 

 dere verschillen konden er in den groei der planten 

 waargenomen worden. Ook in het aantal en de grootte der 

 wortelknolletjes waren geen noemenswaardige verschillen 

 te constateeren. Het bleek hier voldoende uit, dat een 

 geringe hoeveelheid grond eene voldoende hoeveelheid van 

 de micro-organismen zeer spoedig kan verspreiden en dat 

 geen betere resultaten met eene sterkere infectie door 

 meer aarde kunnen verkregen worden. 



Een interessante proef werd ook genomen om te zien, 

 hoe spoedig de bacteriën zich in den grond verspreiden. 

 Van eenige potten werd de grond op verschillende plaatsen 

 geinfecteerd, b. v. boven op de aarde, in het midden en 

 in het onderste deel van den pot. De planten, waarvan 

 de bovengrond geinfecteerd was, hadden alleen wortel- 

 knolletjes aan het bovenste deel der wortels, slechts een 

 paar waren iets lager geplaatst, die in het midden hadden 

 ook de knolletjes op het middengedeelte en eindelijk die op 

 den bodem der pot geinfecteerd waren slechts knolletjes 

 aan de onderste wortels, een paar waren iets hooger op. Deze 

 proeven zijn in zooverre belangrijk te noemen, daar zij er 

 op wijzen, dat zonder mechanische vermenging, de micro- 

 urganismen zich zeer langzaam in den grond bewegen, dat 

 niettegenstaande de potten dagelijks begoten werden, geen 

 bacteriën dieper in den grond doordrongen. 



Het infecteeren van wortels, waarop zich knolletjes be- 

 vonden, werd op de volgende wijze beproefd. Na in lossen 

 grond ongeveer een maand te zijn bewaard, bracht men 

 ze in een pot met steriele aarde, de planten groeiden uit- 

 stekend en behoorden zeker tot de krachtigste der ge- 



