— 418 — 



enkel woord wordt ingeleid, en zeker ben ik ervan, dat 

 geen der talrijke natuuronderzoekers die vóór Haeckel in 

 onze laboratoria werkten het mij euvel zal duiden, dat 

 er voor hem eene uitzondering wordt gemaakt en zijne 

 te wachten komst in wijder kring wordt bekend gemaakt. 

 De weinige hier volgende regelen geven slechts een zeer 

 flauw en hoogst onvolledig denkbeeld van zijn persoon 

 en van zijn werk — een boekdeel ware er toe noodig om 

 dit, alleen wat de ruimte betreft, goed te doen — ; de goede 

 bedoeling beschouwe men als hun eenig motief, of liever 

 moest ik zeggen, want zoo onbeduidend is dit schetsje, 

 hun eenig excuus. 



Een vijftal eigenschappen, in hoofdzaak, in zijn persoon 

 tot één harmonisch geheel vereenigd, hebben het Haeckel 

 mogelijk gemaakt al datgene te doen wat hij deed, en 

 dien verreikenden invloed te verkrijgen, in en buiten het 

 natuurwetenschappelijk gebied, dien zijn deel is geworden. 



Ten eerste, eene, het gewone verre overtreffende, werk- 

 kracht. Ten tweede, zijn eigenaardige philosophisch-kri- 

 tische natuur, die terstond het afbrekende, der kritiek eigen, 

 deed volgen door het opbouwen volgens weidsche en groot- 

 sche plannen, wier bouwstoffen door hem werden ontleend 

 aan de overweldigende hoeveelheid details hem door zijne 

 speciale onderzoekingen verschaft. Bij dit laatste kwam 

 hem de derde der bedoelde kenschetsende eigenschappen 

 zeer te stade, namelijk zijn kunstzin ; deze toch heeft hem 

 niet alleen gediend door eene vaardigheid in het voeren van 

 de teekenstift en het hanteeren van het penseel, het werk 

 van den kunstenaar veel nader staand dan dat van 

 een zelfs zeer begaafden dilettant. Die kunstzin heeft 

 minstens evenveel, zoo niet meer beteekenis bij zijn werk 

 door het doen beschikken over een duidelijken en boeien, 

 den vorm voor zijne uiteenzettingen en betoogen, en bo- 

 venal als bron, eensdeels van zijn groote gave, om bij eene 

 vaak duizelingwekkende massa feiten en bijzonderheden 



