— 419 — 



algemeene regelen van verstrekkende portee er uit te ont- 

 warren en de hoofdlijnen van het zich optrekkend gebouw 

 onzer kennis nimmer uit het oog te verhezen; anderdeels 

 van de phantaisie, die hem tot de stoutste hypothesen 

 bracht, hypothesen die, in weerwil van de haar soms aan- 

 klevende overdrijving — of misschien juist deels daardoor — 

 een machtigen invloed op denken en werken van zeer 

 velen hebben gehad, al gaven zij tevens dikwerf aanleiding 

 tot heftige uitingen van strijdlust, die een leek bij ons, 

 meer zachtaardig vooronderstelde natuuronderzoekers, niet 

 wachten zoude. 



Haeckel's vierde predomineerende eigenschap is steeds 

 geweest een nooit verflauwend gevoel van onafhankelijk- 

 heid, gepaard aan eene onverschrokkenheid in het ruiterlijk 

 zeggen zijner meening en het onverholen uiten der con- 

 clusiën, waartoe hij meende te moeten geraken, zonder 

 aanzien des persoons en onverschillig voor de conflicten, 

 met wie of met wat ook, hij door hare uiting onvermij- 

 delijk moest geraken. En eindelijk dient in de vijfde plaats 

 genoemd te worden zijn gezond en ijzersterk gestel, zonder 

 welks bezit het hem onmogelijk ware geweest, hoe begaafd 

 overigens ook, al datgene te prestoeren, wat hij heeft tot 

 stand weten te brengen. 



Dat zijn geest in een gezond en sterk lichaam huisde, 

 bleek reeds als jongeling, toen hij prijzen behaalde bij 

 athletische oefeningen, en te Helgoland, waar hij als stu- 

 dent, onder leiding van den beroemden Johannes Muller 

 in de praktijk der zee-zoölogie werd ingewijd, bij welke 

 gelegenheid hij zoo onvermoeid in het verzamelen en be- 

 studeeren der Helgolander zee-fauna was, dat de visschers 

 hem den bijnaam van „zeeduivel" gaven. Het wordt hier- 

 door duidelijk, hoe diezelfde man er niet tegen opziet om 

 op zijn drie en zestigste jaar, na tal van andere reizen — 

 waarover hieronder nog een enkel woord — geheel Rus- 

 land te doorkruisen, van Finland tot den Kaukasus, Ti- 

 flis te bezoeken en de Krim te bereizen, om twee jaar 



