— 487 — 



die ik niet weet te verklaren. In al mijoecultuurproeven tezamen 

 genomen (met de variëteiten : Canari, Deli, Manilla) schommelde het 

 kiemvermogen in het donker tusschen 1 en 10 pCt. 



Er zijn geen nauwkeurige proeven bekend over de vraag, hoe 

 lang tabakszaden zonder licht, doch vochtig gehouden, hunne kiem- 

 kracht kunnen behouden; ik was echter in de gelegenheid dienaan- 

 gaande eenige gegevens te verzamelen. Bij Klaten wordt tabak af" 

 wisselend met rijst verbouwd en wel zoo, dat na een tabaksoogst 

 driemaal rijst wordt geoogst (op natte velden). Wat de tijd be- 

 treft, wordt tabak weder na twee jaar op hetzelfde veld geplant. 

 Het komt nu daarbij dikwijls voor, dat wanneer de grond wordt 

 bewerkt om er weder tabak op te brengen, er spontaan op de vel- 

 den tabaksplantjes opkomen; dit kunnen niet anders zijn dan kiem- 

 plantjes van zaden, die 1^ tot 2 jaar oud zijn, bij de laatsten oogst 

 in scheuren van den bodem waren gevallen en nu eerst bij de be- 

 werking van den bodem weer boven zijn gekomen. 



In Deli komt het, naar mij aldaar verzekerd werd, voor, dat na 

 de bewerking van een stuk grond, dat sedert den vorigen oogst het 

 gebruikelijke groote aantal — een achttal — jaren heeft braak ge- 

 legen en zich met andere vegetatie heeft bedekt, spontaan eenige 

 weinige tabaksplantjes op het veld verschijnen, die afkomstig zijn 

 van zaden, die acht jaar lang in het donker in den vochtigen 

 grond hebben verwijld. 



Voor de praktijk kunnen deze proeven over de noodzakelijkheid 

 van licht voor kieming van tabakszaad nut hebben. Op welke 

 wijze er van partij te trekken ware, kan door de planters worden 

 uitgemaakt, die, rekening houdende met de locale omstandigheden, 

 de beste voor de praktijk bruikbare methode zullen kennen, waar- 

 bij de verschillende in aanmerking komende factoren (de diffuse 

 verlichting der zaden, hunnen imbibitie met water, het vastkleven 

 aan den grond) gelijkelijk tot hun recht komen. 



II. 



Volgens de zeer juiste door Hüoo de Vries gegeven definitie, is 

 de periode der kieming, die levensperiode der jonge kiemplanten, 

 waarin deze zich voeden met reserve-stoffen uit het zaad. Bij tabak 

 is die kiemingsperiode scherp begrensd. Nadat de stikstof houdende 

 reserve uit het zaad is opgebruikt, honden de kiemplanten, die in 

 een medium zonder salpeterzure zouten leven, op zich verder te 



