— 507 — 



Neemt men nu een wortel van Lupine welke b.v. twee- 

 stralig is en onderwerpt men nu eens de linker- dan de 

 rechterzijde van den wortel aan de inwerking der zwaarte- 

 kracht (geotropie), dan krijgt men ten slotte een wortel, 

 wiens opeenvolgende golvingen in één vlak gelegen zijn. 

 Men ziet dan, dat de zij wortels uitsluitend ontstaan aan 

 de convexe zijde der bochten, dat dus de wortel-vormende 

 laag aan de binnenzijde eener kromming gelegen, het ver- 

 mogen om zijwortels te vormen verliest. In de gedeelten 

 waar de wortel zonder krommingen is, blijft de wortel- 

 vormende laag zoowel links als rechts werkzaam en vormt 

 aldaar aan beide zijden zijwortels. 



Bij wortels met meer dan twee-straligen vaatbundel is 

 het verschijnsel natuurlijk meer samengesteld, maar ook 

 daar laat zich toch steeds het verschijnsel, dat de convexe 

 zijde bij voorkeur zijwortels voortbrengt, duidelijk waar- 

 nemen. 



Dwingt men een wortel in een spiraal te groeien dan is 

 bovenstaande regel nog meer in 't oogvallend, daar binnen 

 de spiraalwindingen geen zijwortels ontstaan, daaren- 

 tegen wel aan de buitenzijde; een verschijnsel trouwens 

 dat een ieder wel eens zal hebben opgemerkt, die een 

 plant met langen penwortel uit een te ondiepe bloempot 

 heeft genomen. 



Op welke wijze Nobbe zijn proeven inrichtte en hoe hij 

 daarbij slaagde, zooveel mogelijk vreemde invloeden buiten 

 te sluiten, wanneer hij de wortelkromming onder be- 

 paalde oorzaken wenschte na te gaan, behoeft hier niet 

 nader uiteengezet te worden; wij kunnen er ons toe 

 bepalen de voornaamste resultaten zijner proeven hier- 

 mede te deelen. 



De eerste vraag dan, die zich voordeed, was, hoe sterk 

 moet de kromming zijn om het verschijnsel te doen op- 

 treden. Het bleek nu dat de mate van kromming voor 

 verschillende wortels vrij afwisselend is, zoo was o. a. bij 

 Pisiim sativum een kromming met 9 a 11 cm. straal vol- 



