— 537 — 



Men kan ook zeggen : het is die temperatuur, waarbij de werke- 

 lijke spanning tot maximumspanning wordt. 



Wanneer dus ergens nevel ontstaat, dan is dit eene aanwijzing, 

 dat de lucht op die plaats door afkoeling haar verzadigingspunt 

 gepasseerd is en haar overmaat aan waterdamp heeft laten con- 

 denseeren. Men zou dus evengoed van nevelpunt, als van dauwpunt 

 kunnen spreken. 



Afgezien van wind, heeft de afkoeling voornamelijk plaats door 

 de uitstraling, het verlies van warmte naar het luchtruim, en daar- 

 doorheen naar de wereldruimte. Deze uitstraling is zeer verschil- 

 lend; is de lucht helder, dan is zij groot, is de lucht betrokken, 

 dan is zij veel minder. Wolken werken als een groot dak, als 

 een hoed. 1) De vaste voorwerpen op het aardoppervlak stralen 

 naar den aard der stoffen zeer verschillende hoeveelheden warmte 

 uit. Vooral de kleuren spelen hierbij een groote rol; wat in de 

 zon gauw warm wordt, straalt ook later die warmte het snelste 

 uit; dus donkere zwarte grond zal veel meer warmte uitstralen, dan 

 wit zand of witte klei. 



Wanneer de vaste voorwerpen zooveel warmte uitstralen, dat zij 

 méér afkoelen, dan de bovenstaande lucht, dan zullen zij éérder 

 de temperatuur bereiken, waarbij de waterdamp der lucht zijn ma- 

 ximumspanning heeft, m. a. w. het dauwpunt voor dien waterdamp. 

 Zinkt hun temperatuur nu daarbeneden, dan condenseert er water- 

 damp als water op die koudere vaste voorwerpen; dit is (?e (^aww. 2) 

 Zoo kan het op een helderen stillen avond gebeuren, dat de lucht 

 een paar voet boven den grond nog niet tot het dauwpunt is af- 

 gekoeld, terwijl toch op den grond en de planten reeds dauw ont- 

 staat. In dat geval wijst echter een thermometer, tusschen het 

 gras geplaatst, een opmerkelijk veel lagere temperatuur aan, dan een- 

 zelfde instrument vrij in de lucht, een eind boven den grond. 



Ten slotte een geval van condensatie, ter verklaring van het 

 op het eerste gezicht vrij vreemde verschijnsel, dat tijdens een 

 heftige regenbui de lucht minder vochtig wordt en geen oogenblik 

 verzadigd is. Wanneer n. ). door een warme atmosfeer regen- 



i) Vandaar dat men, 's avonds laat buiten zijnde, veel sneller kou vat, 

 als het helder is, dan wanneer de lucht bedekt is. Mooi weer is ver- 

 raderlijke'" dan leelijk! 



2) Hetzelfde verschijnsel ziet men, als de waterdamp der lucht neer- 

 slaat op een glas ijswater. Hier is ook de temperatuur binnen lager 

 dan het dauwpunt van den waterdamp buiten. 



