— 544 — 



schimmel ontwikkelt, is het in zekeren zin reeds to laat! Deze 

 plantaardige parasiet werkt n.1. eerst een tijd lang (één :i twee dagen) 

 in het verborgene, aleer hij zijn bestaan en zijne verderfelijke 

 werkzaamheid aan den planter te kennen geeft. Indien het nu 

 mogelijk is, (hetgeen ik geloof, wel te mogen verouderstolleu) om 

 ook do condities van relatieve vochtigbeid te leeren kennen, waar- 

 bij die verborgen werkzaamheid van den schimmel een aanvang 

 neemt, dan zal daarmede misschien ook deze verborgen schade zoo 

 al niet opgeheven, dan toch tot eene kleinere teruggebracht kun- 

 nen worden, en dat terwijl men van een eventueel ophanden zijnde 

 ramp nog niets uiterlijk kan waarnemen, 



d. Edoch niet enkel in den dagelijkschen loop van zaken ver- 

 wacht ik heil van do geregelde waarnemingen der relatieve voch- 

 tigheid in- en om de droogschuur, maar ook in de vrij dikwijls 

 voorkomende gevallen van plotselinge weersverandering. Wanneer 

 het na een regendag op eens helder wordt, of als de lucht op eens 

 zwaar betrekt, of als de wind op eens omslaat, dan volgt in veel 

 gevallen een order: „Snel de tinkeps open," of „dadelijk de tinkeps 

 toe!" Het voorafgaand onderzoek geschiedt dan bijv. als volgt: 

 Men ziet eens naar de lucht, voelt eens met de uitgestrekte hand, 

 of draait zich eens in zijn kleeren, en dan — is de toestand der at- 

 mosfeer bekend, en wordt er over het lot der tabak beslist. Ik 

 overdrijf misschien in veler oogen, doch ik wil de grondgedachte 

 goed doen uitkomen, dat men zoodoende op eene onzekere, zeer 

 persoonlijke basis voortbouwt, dat men nu eens eene luchtstrooming 

 toelaat, die verderfelijk is, en dan weer eene gunstige luchtver- 

 versching buitensluit. In den psychrometer heeft men een middel 

 om vriend van vijand te onderscheiden. 



Nimmer verwijte men mij echter, gezegd te hebben, dat men 

 door psychrometers te gebruiken in- en om de droogschuur, alle mo- 

 gelijke kwalen van het drogen zal kwijtraken! Alléén beweer ik, 

 dat men op die wijze beter, zekerder er toe komt, datgene te doen, 

 wat onder de onvermijdelijke weersomstandigheden het beste is, 

 wat men doen kan. 



6'. Fermeniatie. Tijdens de fermentatie speelt de relatieve voch- 

 tigheid der lucht niet zulk een groote rol als gedurende de droging; 

 het tabaksblad komt niet meer in die ruime mate met de atmosfeer 

 in aanraking als zulks in de droogschuur het geval was. Toch is 

 ook voor de fermentatie do vochtigheid der lucht niet zonder betee- 



