— 643 — 



Wanneer het in den gewenschten tijd sterk regent, dan neemt deze 

 het overtollige, goraachtige van het blad, waardoor de tabak dunner 

 en waardevoller wordt. Valt de regen te Iaat, dan verliest het 

 blad te veel en wordt dor. Overstroomingen in Februari eu Maart 

 doen dikwijls het geheele produkt verloren gaan. 



Binnen 2 tot 3 maanden is nu de tabak rijp om gesneden te 

 worden, doch dikwijls wacht de planter niet eens totdat de plant 

 is uitgegroeid doch snijdt die reeds vóór den tijd. De bladen 

 worden nu opgehangen om te drogen. Met doorboorden stengel 

 worden 100 tot 120 aan een stokje geregen. Waren nu alle 

 planters goed ingericht, dan zouden zij een goed geventileerde 

 "Schuur moeten hebben, waar geen zon of regen kan binnenkomen, 

 doch dikwijls hangt nu de tabak aan weer en wind blootgesteld 

 buitenshuis. Wordt de tabak door eene regenbui nat, dan hangt 

 de Indiër die, om snel te drogen, in de zon en door deze mishan- 

 deling bederft de tabak. 



Beschouwt de planter de tabak als voldoende droog, dan zet hij 

 die op stapels om te fermenteeren. 



Hiermede gaan 3 tot 4 maanden heen, doch in Isabela en Ca- 

 gayan heeft men niet zoolang geduld. Slechts zelden komt het 

 voor, dat de Indiër geheel en al gaat fermenteeren, in den regel 

 verkoopt hij die reeds veel vroeger. 



Na de fermentatie wordt de tabak gevouwen en dit is iets eigen- 

 aardigs van de Manila tabak. Het vouwen en bundelen geschiedt 

 geheel anders dan b. v. op Sumatra en Java, Elk blad wordt 

 gelijk een boek opgevouwen, de bovenzijde van het blad naar 

 binnen, de stengel aan den kant. Het blad wordt dan gestreken 

 en honderd bladen zoo samen gelegd, dat slechts de stengels te zien 

 zijn. Deze 100 bladen vormen een bundel. Tot voor zeer korten 

 tijd nog geschiedde de verkoop per 40 bundels, een „fardo" ge- 

 noemd, doch nu weder door de groote concurrentie worden zelfs 

 de stokjes („palellos") reeds genomen. De kooper heeft dan natuur- 

 lijk voor het strijken en bundelen te zorgen. De bundels worden 

 nu geperst en wel + 250 spaansche ponden in eene baal. Als 

 omhulsel worden gedroogde pisangbasten, in reepen gesneden, 

 gebruikt, terwijl rottan dient om de baal vast te snoeren. 



Een groot voordeel voor den planter is het feit, dat de groote 

 rivier, Rio Grande de Cagayan jaarlijks buiten hare oevers treedt 

 en over eene groote uitgestrektheid eene vruchtbare laag slib achter- 



