- 19 - 



derbreedte en S^ Zuiderbreedte. Over China en Japan zijn 

 geen goede statistische gegevens te verkrijgen, maar overi- 

 gens zijn de meest theedrinkende volken de volgende: Enge- 

 land, Engelsche koloniën, Rusland en de Vereenigde Staten. 

 Buiten China en Japan, zal het wereldverbruik omstreeks 

 700.000.000 Ib. per jaar bedragen; met de vracht mee, kan 

 de waarde op ongeveer M, 25.000.000 geschat worden. 



Het gebruik van de thee als drank schijnt uit China af- 

 komstig te zijn. Een relaas over de productie in dat land 

 en beschouwingen over de voor- en nadeelen van het gebruik 

 van thee worden gegeven in een reisbeschrijving van Louis 

 LE CoMTE. Een tweede uitgave van dit werk, in 1698 te 

 Londen verschenen, toont aan, dat het theedrinken in China 

 reeds in het midden der zeventiende eeuw zeer in zwang 

 was. Ook moet China reeds sinds langen tijd thee uitgevoerd 

 hebben, maar daarover zijn geen zekere gegevens ; waar- 

 schijnlijk is die uitvoer in oude tijden van zeer geringen omvang 

 geweest, daar men er in Europa geen sporen van heeft aan- 

 getroffen, noch in de elfde en twaalfde eeuw noch later in 

 de oude Hansa-steden. Het is dus meer dan waarschijnlijk, 

 dat Russen de oudste handelaars in thee waren. In het 

 eerste verdrag tusschen China en Rusland, van 1590, wordt 

 thee niet vermeld, maar in 1618 bracht de Chineesche afge- 

 vaardigde eenige kisten thee mee als geschenk voor Czaar 

 Alexis in Moscou. Deze overlandreis duurde toen 18 maan- 

 den. In Engeland werd thee voor het eerst gebruikt tegen 

 het midden van de zeventiende eeuw ; de thee werd in die 

 dagen door HoUandsche zeevaarders van Java naar Europa 

 gebracht en bereikte Engeland dus langs een omweg. Het 

 Russische hof was, na het bewuste geschenk, van thee gaan 

 houden en Czaar Alexis zond ieder jaar een specialen gevol- 

 machtigde naar dé Cnineesche grens om weer nieuwen 

 toevoer te verkrijgen. Keizerin Elisabeth wist omstreeks 

 1735 een geregelden diensthandel in het leven te roepen : 

 Russische kooplieden ruilden kleederen, bont, enz. tegen thee. 

 Een pond thee kostte toen vijftien roebels, welk bedrag — het 

 verschil in koopkracht van het geld, toen en nu, in aanmer- 

 king genomen — ongeveer gelijk staat met £ 6.— in onzen 



