EEN MERKWAARDIGE KLAPPERZIEKTE IN DE 

 WESTERAFDEELING VAN BORNEO. 



Naar aanleiding van een schrijven van den Resident der 

 Westerafdeeling van Borneo, houdende bericht, dat in die 

 Residentie een besmettelijke ziekte in de klapperaanplantingen 

 der bevolking was opgetreden, welke door een Europeeschen 

 klapperplanter met den naam „bud-rot" werd bestempeld, 

 maakte ondergeteekende van 3 — 11 October 1913 een dienstreis 

 naar Pontianak, om ter plaatse een onderzoek in te stellen. 



De klapperkultuur in het bezochte gebied van de Wester- 

 afdeeling van Borneo toont belangrijke verschillen met die op 

 Java. 1) 



De klapperaanplantingen liggen langs de armen van de 

 Kapoeas-delta. Het terrein is in het algemeen laaggelegen, 

 meer of minder veenachtig en binnen het bereik van eb en 

 vloed. 



De aanleg van een klappertuin begint met het graven van 

 een hoofdparit loodrecht op den rivierarm, waarlangs de tuin 

 zal komen te liggen. Loodrecht op dezen hoofdparit komen 

 later kleinere parits. Deze kanalen en slooten dienen zoowel 

 voor toegangswegen (iater afvoerwegen) als voor drainage. 

 De laagst gelegen stukken vlak langs de rivierarmen worden 

 niet beplant, of als ze beplant worden, leveren ze meest 

 zwakke, geil staande palmen, welke weinig of geeu vrucht 

 dragen ; dit wordt toegeschreven aan de te groote hoeveelhe- 

 den — in den Oostmoesson brak — water in den bodem. 



De gronden op eenigen afstand van de rivierarmen (meestal 

 minstens een paar honderd Meter) zijn in het algemeen bij- 

 zonder geschikt voor de klapper'^.ultuur. De produktiecijfers, 



1) In de Indische Mercuur van 18 November 1913 No 46 geeft de Heer Th. 

 A. de Neve een uitvoerige en goed geïllustreerde beschi-ijving van de klapper- 

 kultuur op de Westkust van Borneo. 



