— ÖV — 



schrijver geaarzeld ze reeds thans op te nemen, docli de overweging, dat 

 het liem niet mogelijk zou zijn om binnen afzienbaren tijd een betere 

 bewerking te leveren deed hem over veel onzekerheid heenstappen. 



Met een dankbetuiging aan de velen, wier steun hij bij 

 zijn arbeid mocht ondervinden, besluit de schrijver zijn voor- 

 bericht, dat ons zijn program kort, maar toch duidelijk en 

 volledig voor oogen heeft gesteld. Aan dit program is hij 

 trouw gebleven, en hiertoe is meer geduld, nauwgezetheid 

 en zelfverloochening noodig geweest dan de gewone lezer zal 

 beseffen. Wie zich op het hier in bewerking genomen gebied 

 niet bepaalt tot literatuurstudie, maar zich ook op het onder- 

 zoek van de dingen zelf toelegt — en dat dit in zeer belangrijke 

 mate geschied is, daarvan draagt het boek overal de sporen —, 

 komt ieder oogenblik iu de verleiding om van den voorge- 

 schreven weg af te wijken, om het antwoord te zoeken op 

 vragen, die in zijn plan nog niet aan de orde zijo, vaak ook 

 om de pogingen om uit de rommelige literatuur wijs te wor- 

 den, moedeloos op te geven. Heyne is er in geslaagd, deze 

 klippen om te zeilen. Voorts trekt hij, door overal, waar er 

 gelegenheid toe bestond, de berichten van anderen en eigen 

 waarnemingen nauwkeurig met elkaar te vergelijken, van de 

 bestaande literatuur beter partij dan men in deze materie 

 in den regel doet. 



Zeer veel wordt natuurlijk aan Rumphius ontleend. Meer 

 nog dan door hem, in het Voorbericht, bij zijn gebruikelijken 

 vóórnaam „Onvolprezen" te noemen, eert de schrijver dezen 

 grooten natuuronderzoeker door stelselmatig kritisch onderzoek 

 van diens geschriften. Er is in de literatuur, al of niet met 

 bronvermelding, steeds veel uit Rumphius' werk geput. Het 

 moet met groote waardeering erkend worden, dat vooral door 

 Greshoff de verdiensten van Rumphius in het licht gesteld 

 zijn, dat Geeshoff in menig geschrift heeft bewezen, hoe 

 rijke schatten van met zorg bijeengegaarde gegevens het 

 Herb. Amboinense bevat. Heyne nu is blijkbaar van plan, 

 die schatten stelselmatig te gaan opdelven, en hun waarde 

 vast te stellen, voor zoo ver dat onder de gegeven omstan- 

 digheden mogelijk is. Niet alleen hetgeen het meest aan de 

 oppervlakte ligt, komt aan de beurt, maar ook die gedeelten, 



