— 119 — 



van de theecultuur aan te geven. Wij zullen liever de pun- 

 ten in het licht stellen, die dit werk oorspronkelijk maken 

 en eenige kwesties bespreken, die o. i. op andere wijze hadden 

 behandeld kunnen worden. 



Het boek van Deuss heeft alleszins recht van bestaan naast 

 de reeds verschenen werken: terwijl b.v. de uitgave van 

 VAN GoRKüM, waarin zich de publikatie van Nanninga bevindt, 

 een uitvoerige en grondige behandeling beoogt van al wat 

 op de cultuur betrekking heeft, is de bedoeling van Dr. Dekker, 

 den redacteur van „Onze koloniale Lanclbouio'\ „populaire werk- 

 jes" te publiceeren, „waardoor ook de niet-vakman zich 

 op de hoogte kan stellen van de beteekenis der landbouw- 

 produkten van Nederlandsch-Indië en de wijze waarop deze 

 gewonnen worden". De schrijver van „de Theecultuur" heeft 

 deze bedoeling zeer goed begrepen. Ofschoon hij — algemeen 

 gesproken — ongeveer hetzelfde plan volgt, als Nanninga, 

 bespreekt hij sommige gedeelten, die meer van wetenschappelijk 

 belang zijn, op meer beknopte wijze. Hij verzwijgt deze 

 onderwerpen echter niet. En hij maakt zelfs hier en daar van de 

 gelegenheid gebruik om fouten te verbeteren, welke begaan zijn 

 door andere schrijvers, die misschien niet volkomen op de 

 hoogte waren van de laatste laboratorium-onderzoekingen 

 en van de nieuwe in de praktijk genomen proeven, of die 

 punten als vastgesteld hebben beschouwd, welke volstrekt niet 

 bewezen zijn, of eindelijk die waarnemingen, welke alleen 

 gelden voor een bepaald land of een bepaalde streek, ja zelfs 

 voor een enkele onderneming, als feiten van algemeene betee- 

 kenis hebben voorgesteld. 



In dit opzicht kan gelukkig getuigd worden, dat Deuss er 

 naar gestreefd heeft, aan zijn boek een zoo algemeen moge- 

 lijk karakter te geven, geen onbewezen meeningen voor vast- 

 staande feiten uit te geven, geen uit bijzondere gevallen ge- 

 trokken besluiten te generaliseeren. 



Is hij in deze pogingen volkomen geslaagd ? Niet altijd ; 

 enkele conclusies in zijn werk zullen zeer zeker door sommige 

 planters aangevallen worden op grond van hun eigen voorkeur 

 voor bepaalde methoden. Blijkbaar heeft schrijver zeer voor- 

 zichtig willen zijn in zijne beweringen over de onderwerpen, 



