— 271 — 



jes, bij de oebis, die hierna twee malen geplant werden, is 

 het gewicht knollen van veldje 1 beide keeren het grootste 

 geweest, terwijl het veldje 7 alleen bij het planten van sereh 

 een klein voordeel te zien geeft boven 1. Het onbemeste veldje 

 heeft dus, niettegenstaande de bemesting 4 malen was ge- 

 geven, nog steeds de hoogste opbrengst geleverd. 



De veldjes van deze proef zijn nog zeer klein in vergelijking 

 met die, welke men in de Duitsche koloniën gebruikt, waar 

 het kleinste 500 M^ groot is en een proef van 5 veldjes over ^ 

 H. A. komt te liggen. Dat bij zulke proeven grondverschillen 

 invloed moeten krijgen, is zeer gemakkelijk te begrijpen. 



Bovendien is de uitgestrektheid te groot om een goede con- 

 trole mogelijk te maken. 



Het gebruiken van verschilbemestingsproeven, waarbij van 

 de volle bemesting wordt uitgegaan, heeft bij oppervlakkige 

 beschouwing iets voor, omdat men met minder verschillend 

 bemeste veldjes, n. 1. 5 in plaats van 8, kan volstaan. 



Men moet er echter aan denken, dat wanneer een volle 

 bemesting de grootste opbrengst geeft, men de werking van 

 een enkele voedingsstof, bijvoorbeeld van de stikstof alléén, 

 niet uit het verschil van de opbrengsten van de volle bemes- 

 ting en de phosphorzuur-kalibemesting kan bepalen, daar het, 

 ook al schijnt deze laatste bemesting op zich zelf niet gewerkt 

 te hebben, zeer wel mogelijk is, dat er toch een tekort aan 

 P en K bestond, dat echter pas voor den dag komt, als de 

 hoeveelheid stikstof vermeerderd wordt. Of dit werkelijk het 

 geval is, kan alleen door het gebruiken van met de meststoffen 

 afzonderlijk bemeste veldjes worden nagegaan, men heeft dus 

 bij het gebruik van 8 verschillend bemeste veldjes meer kans 

 om spoedig een juist resultaat te krijgen, dan wanneer men 

 verschilbemestingsproeven aanlegt. 



Het spreekt van zelf, dat men door het toepassen van de 

 waarschijnlijkheidsrekening op de resultaten een slecht op- 

 gezette proef niet goed kan maken; alleen kan men er uit 

 zien, hoeveel waarde of liever hoe weinig waarde aan de uit- 

 komsten van proeven met 2 parallelveldjes is te hechten. 



De bespreking door de proefleiders laat in dit opzicht geen 

 twijfel over. 



