— 273 — 



voor elk I X 2 = Vi bedragen, dus in 't geheel is de waarschijn- 

 lijkheid dat 2 waarnemingen beide aan één zijde komen te liggen 

 ^ d.w.z. dat men 50% kans heeft dat dit zal plaats hebben. 

 Maakt men dus maar van 2 waarnemingen gebruik, dan wor- 

 den de waarschijnlijke fouten zeer geflatteerde waarden, die 

 ^0% kans hebben, geheel bezijden de waarheid te liggen ! 



Tegelijk met de hierboven besproken boekjes werden me door 

 het Landbouwbureau van het Kalisyndicaat te Bandoeng de 

 staten toegezonden, waarin de resultaten van de in 1913 geno- 

 men bemestingsproeven zijn vermeld en waaruit blijkt, dat men 

 nog steeds voortgaat met proeven zonder parallelveldjes aan te 

 leggen. Gelukkig is men in den laatsten tijd in Duitschland 

 gaan inzien, dat op deze wijze het doel, de afzet van de kali- 

 zouten te vergrooten, zeker niet bereikt zal worden ; daarom 

 werd Dr. Jacob door het Kalisyndicaat naar Indië gezonden om 

 na te gaan, waaraan het weinige succes, dat men tot nu toe 

 hier te boeken heeft, geweten moet worden. Door de besprekin- 

 gen, welke deze vertegenwoordiger van het Kalisyndicaat 

 met de verschillende landbouwkundigen hier op Java had, is 

 hij tot de slotsom gekomen, dat het het beste zal zijn, in ver- 

 schillende streken proeven met 5 of meer parallelveldjes aan 

 te leggen, om na te gaan, of de kali werkt of niet. 



Het is eigenlijk onbegrijpelijk, dat waar men voor de Duit- 

 sche koloniën reeds in 1911 de noodzakelijkheid heeft ingezien 

 om minstens twee, maar voor de proeven van de proefsta- 

 tions vier parallelveldjes te gebruiken, men hier op Java maar 

 steeds geen wijziging in het opzetten, der proeven heeft aan- 

 gebracht. Merkwaardig is het ook, dat men Zuid-West- Afrika 

 reeds van meet af uit het werkplan heeft gehouden, zelfs 

 geen enkele proef genomen heeft, omdat de grond daar als 

 zeer rijk aan kali bekend staat, terwijl men hier op Java, 

 tegen de resultaten van bijna alle goed opgezette proeven in, 

 welk aantal zeker eenige honderden bedraagt, maar voortgaat, 

 een afzetgebied voor de kalizouten te zoeken. Of zou men 

 werkelijk in Duitschland gelooven hetgeen in het eerste Heft 

 op blz. 8 staat : „ Aber darüber darf man sich nicht im^unklaren 

 sein, dass von der chemischen Bodenanalyse mehr als vage 



