— 291 — 



Van indirecte beteekenis zou men een andere betrekking 

 van de atmospherische stikstof tot de levende natuur kunnen 

 noemen, n.1. die, welke bewerkstelligd wordt door sommige 

 mikroörganismen. Het aantal bekende soorten, welke uit 

 atmospherische stikstof N- verbindingen kunnen opbouwen 

 is reeds groot en neemt nog steeds toe. Vooral het vastleggen 

 der wetten en omstandigheden, welke deze levensverrichtingen 

 kwalitatief en kwantitatief beheerschen, vormt tot op dezen 

 dag een rijk veld van wetenschappelijk onderzoek. Intusschen 

 zijn er reeds practische resultaten voor het heden verkregen. 

 De aanwending van opzettelijk gekweekte en geselecteerde 

 mikroörganismen tot biologische bemesting vindt reeds toepas- 

 sing, zooals bekend is uit de groene bemesting met legumino- 

 sen (lupinen) en de nitragine (een handelsnaam voor een kuituur 

 van N assiraileerende bacteriën). Ook is het zeker, dat waar 

 wij gebonden stikstof als mest aan de planten toevoeren, de 

 bodembacteriën hunne beteekenis als tusschenpersonen niet 

 verliezen, zelfs wanneer de toegevoegde N- verbindingen 

 direct door de plant opgenomen kunnen worden. 



Het ligt niet in de bedoeling van dit opstel, nader op het 

 gebruik van atmospherische stikstof door mikroörganismen in 

 te gaan. Hier zal een andere indirecte beteekenis van de atm. 

 N ter sprake komen, en wel eene die, in tegenstelling met de 

 zooeven aangeduide, eerst in den jongsten tijd van practisch 

 belang is geworden. Wij willen ons n.1. bepalen tot een bespre- 

 king van die stikstofverbindingen, welke langs chemischen 

 weg uit de lucht verkregen worden en als meststof aanwending 

 vinden. 



De chemische bewerking der lucht met het hier beschouwde 

 doel kan in eerste instantie in twee richtingen plaats grijpen: 



A. Door uit het mechanische mengsel van zuurstof en stikstof 

 een chemische verbinding tusschen O en N tot stand te brengen. 



B. Afzondering van N uit de lucht, gepaard gaande met 

 hare vastlegging in een geschikte verbinding, welke afzondering 

 zoowel physisch als chemisch kan uitgevoerd worden. 



Het ligt voor de hand, dat het natuurwetenschappelijk onder- 

 zoek hierover reeds lang licht verspreidde, alvorens van eenige 

 aansporing uit de praktijk sprake was. Toen die roep kwam, 



