— 323 — 



Er komt echter iets bij. Al is het thans bekende aantal 

 bacteriën legio, toch behoeven we slechts een klein gedeelte 

 daarvan te vreezen en wel alleen die, welke een ziekte- 

 verwekkende-kracht bezitten, de z. g. pathogene bacteriën. 

 Het grootste gedeelte van de ons omringende bacteriën mist 

 gelukkig die eigenschap. Naast deze pathogene komen er 

 voor, die rotting verwekken, andere die gistingsprocessen 

 bewerken, enz. Waar verder wordt gesproken van bacteri(5n, 

 zullen voortaan altijd bedoeld worden de pathogene. Alle 

 ziekte verwekkende eigenschappen van de bacteriën bij elkaar 

 noemen we de virulentie (boosaardigheid). Die virulentie is 

 bij dezelfde bacteriën niet altijd dezelfde, nu eens is ze ster- 

 ker, dan weer zwakker; dit is afhankelijk van allerlei 

 invloeden, die in het bacterieleven een rol kunnen spelen. 

 Uitdrogen, te hooge of te lage temperaturen, kunnen, al 

 dooden ze de bacil niet, de virulentie verminderen. Zoodra 

 de omstandigheden gunstiger worden, kan de virulentie terug 

 keer en. 



We hebben nu al zoo vaak het woord bacterie gebruikt, 

 dat we wel mogen weten wat het eigenlijk beteekent en 

 hoe men er aan is gekomen. Bacterie komt van het Griek- 

 sche verkleinwoord bakierion^ dat in het latijn met bacillus 

 en in het Hollandsch met staafje wordt vertaald. De Hol- 

 lander Antonie van Leewei^hoek, die er het eerst waarnam 

 in het tandslijm, sprak van „dierkens-in-het-tandslijnc') toen 

 hij later dergelijke levende wezentjes ook vond in aftreksels 

 van hooi en stroo werd er gesproken van infusie- of afgiet- 

 seldiertjes., onder welken naam vervolgens allerlei mikrosko- 

 pische organismen werden samengevat. Tegenwoordig is echter 

 voor de door ons bedoelde mikroörganismen de naam bacte- 

 rie algemeen. Hadden de eerst waargenomen bacteriën den 

 staafvorra, al spoedig bleek dat er nog andere voorkwamen, 

 waarvoor men tegenwoordig afzonderlijke namen heeft. Er 

 zijn er, die den werkelyken staafvorm hebben, de bacillen., 

 maar ook die er uitzien als een bolletje, dat zijn de coccen 

 (kokkos beteekent bes, dus bolletje). Die bolletjes kunnen 

 weer verschillend gerangschikt zijn, ze kunnen twee aan twee 

 liggen, ze kunnen een ketting vormen of wel gerangschikt 



