— 324 — 



zijn als druiven aan een tros. De staafjes kunnen kurken- 

 trekkervormig gewonden zijn en dan spreken we van sc/^roe/"- 

 bacteriën^ spiriUen of spirochaeten ; hiertoe behooren b. v. die 

 welke de oorzaak zijn van de syphilis bij den mensch. 



We zeiden reeds, dat de bacteriën zich vermenigvuldigen 

 door deeling. Sommige doen het echter ook nog op een andere 

 wijze, n. 1. door de z. g. sporenvorming. Dit moet beschouwd 

 worden als een verandering, die de bacterie in ongunstige 

 omstandigheden ondergaat om toch zijn soort in stand te hou- 

 den. Die sporen zijn kleine heldere bolletjes, welke zich vormen 

 in het lichaam, der bacteriën, in één bacterie niet meer dan één 

 spoor. De bacterie zelf gaat hierbij tegronde, maar vindt in 

 de spoor een levensrempla^ant, toegerust met een oneindig 

 veel grooter weerstandsvermogen dan zij zelf bezat. De levens- 

 vatbaarheid en het uithoudingsvermogen van sporen is soms 

 geweldig. De miltvuur-bacil b. v., een echte sporenvormer, 

 sterft vrij gemakkelijk, zijn sporen daarentegen blijven jaren 

 lang hun kiemkracht behouden. Verhitting tot op 70° Celsius 

 doodt de miltvuur-bacil in korten tijd, de sporen kunnen echter 

 een verhitting tot op 110^ C. een uur lang verdragen, zonder 

 er nog veel last van te hebben. Met deze sporen dienen we 

 dan ook bij onze bestrijding terdege rekening te houden. 

 Hebben zich sporen gevormd, dan kunnen die, wanneer de 

 omstandigheden gunstig zijn geworden, weer tot bacil uitgroe- 

 ien en deze deelen zich dan weer op de gewone wijze. 



Ongunstige levensomstandigheden kunnen voor de bacteriën 

 gelegen zijn in de temperatuur, de vochtigheid der omgeving 

 en het licht. Vooral voor het laatste zijn de meeste zeer 

 gevoelig; we hebben aan ons tropisch zonnetje dan ook een 

 niet genoeg te waardeeren bondgenoot in den strijd tegen 

 de kleine boosdoeners. Droogte wordt door bijna alle bacteriën 

 slecht verdragen, zij geven de voorkeur aan een meer voch- 

 tige omgeving. (Schijnbaar in strijd hiermede is het verlangen, 

 dat in tijden van besmettelijke ziekten dikwijls wordt ge- 

 koesterd naar wat flinke regenbuien ; maar het is hier het 

 neerslaan van het stof uit de lucht, het wegspoelen der 

 bacteriën en het doorspoelen van de kali's, dat ons meer 

 helpt dan de gewenschte vochtigheid de bacterie). Toch zijn 



