— 827 — 



zoodra ze met een weinig aarde in een wond komt, tot bacil 

 gaat uitgroeien. Ook zijn er bacteriën bekend, die van schul- 

 delooze bodem-bewoners zich plotseling kunnen ontpoppen 

 tot zeer pathogene doordat onder bijzondere omstandigheden 

 hun virulentie toeneemt; hiertoe behoort de oorzaak van de 

 Ngorok en daarmee verwante soorten. 



Behalve de zichtbare smetstotfen, bestaan er nog smetstof- 

 fen, die wij met onze beste microscopen nog niet kunnen 

 waarnemen en die daarom de onzichtbare worden genoemd. 

 Daar zij zelfs de fijnste porceleinfilters kunnen passeeren, 

 worden ze ook wel fütreerhare smetstotfen genoemd. Dat 

 ze inderdaad bestaan, is gemakkelijk aan te toonen door bv. 

 een gezond dier in te spuiten met gefiltreerd bloed (waarin 

 met het microscoop zelfs bij een vergrooting van 3000 maal 

 niets is te zien) van een ziek dier: we zien dan het gezonde 

 dier ziek worden. Als onzichtbaar gelden tot nu toe nog 

 de smetstof van de veepest, het mond- en klauwzeer en 

 enkele andere besmettelijke ziekten. 



De smetstoffen kunnen op verschillende wijzen het lichaam 

 binnen dringen. De meest voorkomende manier is wel die, 

 dat ze met het voedsel of het water worden opgenomen, 

 maar ook met ingeademd stof uit de omgeving kunnen ze 

 binnenkomen en verder nog in wonden en met insectensteken 

 worden ingebracht. 



Is ze eenmaal binnen, dan behoeft het aangevallen dier 

 nog niet ziek te worden, Zoo'n dier moet vatbaar zijn voor 

 de ziekte en dat is niet altijd het geval. De dieren kunnen 

 onvatbaar zijn voor de smetstof, en die onvatbaarheid kan 

 het dier van nature reeds bezitten, maar ook kan het dier 

 op kunstmatige wijze onvatbaar of immuun worden gemaakt. 

 Zoo'n natuurlijke onvatbaarheid vinden we bv. bij het rund 

 voor kwade droes. Besmetten we een rund met kwade- 

 droes-bacillen, het doet er niet toe op welke wijze, dan wordt 

 het dier niet ziek; doen we hetzelfde bij een paard, dan 

 zien we dat wel ziek worden, omdat het paard heel vatbaar 

 is voor kwade droes. Het omgekeerde zien we bij veepest; 

 daarvoor is het rund heel vatbaar, het paard daarentegen 

 niet. Die onvaibaarheid houdt niet alleen verband met de 



