— 358 — 



Er is wel gebrek aaa lokale werkkrachten en daar zal men 

 rekening mee dienen te houden. Heeft men contractkoelies, 

 dan is het werk wel duur, maar men is tenminste zeker 

 van het noodige aantal koelies. Op Java zijn tegenwoordig 

 ook streken, waar de koelies bijna even duur zijn als op 

 Sumatra, terwijl de contractkoelies dan nog verplicht zijn 

 om van 6 u. 's morgens tot 6 u. 's avonds te werken. 



Op een onderneming had men, terwijl er over werkkrach- 

 ten geklaagd werd, in 3 jaar 300 bouws ontgonnen, onder- 

 houden en met koffie, Hevea en thee beplant, wat op Java 

 volstrekt onmogelijk zou geweest zijn. Een ander planter 

 had zonder moeite voortdurend 2000 contractkoelies op zijn 

 onderneming, waaronder 800—900 vrouwen. Hij was over- 

 tuigd, het noodige aantal pluksters zonder moeite te kun- 

 nen krijgen. 



Het is echter mogelijk, dat in de toekomst de koeiiewer- 

 ving wordt afgeschaft en daarom is het wenschelijk, te 

 trachten, vrije arbeiders te krijgen en dus oude contractanten 

 of menschen uit het land naar de onderneming te lokken. 

 De met Batakkers genomen proeven werden niet ernstig 

 voortgezet. 



Sommige planters zeggen, dat het werk met vrije koelies niet 

 mogelijk is, anderen daarentegen laten ten minste een deel 

 der werkzaamheden door vrije arbeiders verrichten. Natuur- 

 lijk hebben zich vooral moeilijkheden en te kort aan werk- 

 krachten voorgedaan bij het ontginnen der enorme opper- 

 vlakten en toen was er een sterk percentage aan slechte 

 elementen. Ook worden goede werklui gelokt naar de tabak- 

 en rubber-ondernemingen, waar ze meer verdienen. Maar 

 deze eerste moeilijkheden verdwijnen op den duur, als men 

 zorgt voor behoorlijke huisvesting in nette kampongs, goede 

 behandeling enz. 



Men raag zich in geen geval door deze moeilijkheden laten 

 ontmoedigen. 



Men kan dus wel, afgezien van de finantieele kwesties, 

 de conclusie trekken, dat het Siantarsche volstrekt geschikt 

 is voor de theocultuur. Wil men echter een definitieve 

 meening uitspreken over de rentabiliteit, dan zou men ook 



