— 425 — 



waschwater naar de fabriek. Deze bewerkingen hebben tusschen half 

 zes en elf uur 's morgens plaats, terwijl 's middags van 3 6 uur 

 door dezelfde tappers de gestolde caoutchouc van de boomen ver- 

 zameld wordt. 



Toen de prijzen van de caoutchouc plotseling zoo sterk daalden, 

 heeft men getracht, nog economischer te werken en heeft men 

 het gebruiken van water bij het tappen laten vervallen. 



Hierdoor is het mogelijk geweest, aan een tapper 600 boomen 

 per dag te geven en aan een vrouw 450. 



Wanneer men nagaat, dat de tapkosten ongeveer 75 % van de 

 exploitatiekosten bedragen, is het wel duidelijk, dat hierdoor de 

 kostprijs van de caoutchouc sterk verminderd is. 



Volgens GiRARD zou de qualiteit van de zonder waterspoeling 

 verkregen caoutchouc beter zijn dan wanneer water bij het tappen 

 gebruikt wordt, hetgeen ref. echter onwaarschijnlijk voorkomt. 



Ann. des planteurs de caoutchouc de V Indo-Chine 1914, p. 289. 



d.j. 



OVER DE BEOORDEELING VAN PROEFVELDRESULTATEN. 



In het Archief voor de Suikerindustrie in Ned. Indië heeft Dr. 

 Ge^rts een zeer lezenwaardige verhandeling geschreven over boven- 

 staand belangrijk onderwerp. 



In het eerste gedeelte behandelt hij de oorzaken, waardoor ver- 

 schillen tusschen de gelijk behandelde veldjes van een proef op- 

 treden, de toevalswet met de waarschijnlijkheidskromme, de for- 

 mu es voor de fouten (de schijnbare) en hun toepassing op de 

 proefresultaten. Op blz. 927 vindt men daarna een hoofdstuk over 

 de „Practische bezwaren bij de toepassing van de middelbare fout", 

 waarin aan de hand van de door Baule in 1913 in Fuhling's Land- 

 wertschaftliche Zeitung geschreven verhandelingen duidelijk gemaakt 

 wordt, dat niet alle fouten van een proef de toevalswet volgen, 

 toevallig zijn, maar dat er ook systematische fouten voorkomen, 

 waardoor het gemiddelde verschoven en minder betrouwbaar kan 

 worden. Onder d^ze systematische fouten vallen alle afwijkingen, 

 die niet op het geheele veld regelmatig inwerken, maar plaatselijk 

 invloed op het resultaat hebben. Hiertoe kunnen dus behooren 

 beschadigingen door ziekten, vreterij, legeren van het riet, slechte 

 plekken in t proefveld enz. 



In het volgende hoofdstuk wordt nagegaan, hoe deze bezwaren 

 zooveel mogelijk te ondervangen zijn. Door middel van enkele 



