— 168 — 



Dat Dr. Jacob tot de slotsom gekomen is, dat het beste 

 zal zijn, in verschillende streken proeven met 5 of méér 

 parallelveldjes aan te leggen, zal waarschijnlijk slaan op het 

 nemen van zulke proeven op afgehuurd terrein, maar het 

 Kalisyndikaat hecht in werkelijkheid veel meer gewicht aan 

 proeven „auf eigener Schelle" en zou zonder meer het proeven 

 nemen door het Landbouwbureau op afgehuurd terrein als 

 onpraktisch verwerpen. 



Ik acht het nemen van proeven met 5 of meer parallel- 

 veldjes (zouden het misschien ook 88 of 115 perceelen in het 

 geheel moeten worden ?) op de niet afgehuurde eigen gronden 

 der inlanders uiterst onpraktisch en geloof, dat ieder, die 

 eenigszins den inlandschen landbouw van nabij kent, het wel 

 daarin met 'mij eens zal zijn. 



Op pag. 264 schrijft de Heer de Jong zelf naar aanleiding 

 van de proeven in Kameroen en Togo: „Hierin vindt men op- 

 ^bldz. 85 opgegeven, op welke wijze bemestings-en demonstratie- 

 aproeven bij jlnlanders genomen worden. Bij deze proeven 

 » gebruikt men geen parallel veldjes en vergelijkt alleen 

 „onbemest t. o. v. een volle bemesting'* en had dus ook de Heel- 

 de Jong aan mijn adres geen verwijt mogen lanceeren. 



Onjuist is dus ook de volgen de bewering : , Het is eigenlijk 

 „onbegrijpelijk, dat, waar men voor de Duitsche koloniën reeds 

 „in 1911 de noodzakelijkheid heeft ingezien om minstens twee, 

 j,maar voor de proeven van de proefstations vier parallel- 

 «veldjes te gebruiken, men hier op Java maar steeds geen 

 „wijziging in het opzetten der proeven heeft aangebracht". 



Dit geldt noch voor den landbouw op Europeesche onder- 

 nemingen, fnoch sedert begin 1914 voor die bij de inlanders^ 

 terwijl voor de laatste het verwijt op zich zelf reeds onge- 

 grond zou zijn, wanneer men denkt aan Togo en Kameroen. 



Maar gaan wij verder na, wat van de beweringen van den 

 Heer de Jong juist blijkt. „Merkwaardig is het ook, dat men 

 „Zuid- West- Afrika reeds van meet af uit het werkplan heeft 

 „gehouden, zelfs geen enkele proef genomen heeft, omdat 

 „de grond daar als zeer rijk aan kali bekend staat, terwijl 

 ,men hier op Java tegen de resultaten van bijna alle goede 

 jjOpgezette] proeven, welke aantal [zeker eenige honderdefi 



