— 469 — 



^bedraagt, maai- voortgaat een afzetgebied van de kalizouten 

 jjte zoeken." 



Het is het Landbouwbureau van het Kalisyndikaat ge- 

 weest, dat hier op. Java begonnen is met het nemen van 

 talrijke goede proeven bij de inlanders en op Europeesche on- 

 dernemingen (behalve die bij de suikerrietcultuur) en het 

 was dus ter zijner beoordeeling, of hier een afzetgebied van 

 kalizouten zou gevonden kunnen worden, evenals dat in Deli 

 reeds het geval was. 



Het Landbouwdepartement neemt pas sedert een paar jaar 

 (1911)- proeven in die richting, terwijl de weinige proeven, te 

 voren in ïeysmannia gepubliceerd, geheel buiten beschouwing 

 mogen blijven, niettegenstaande de Heer de Jong die, samen 

 met al zijne eigene later gepubliceerde proeven in de Mede- 

 deelingen I — VII, wel gaarne tot de goed opgezette proeven 

 zou willen laten rekenen, wat echter onjuist zou zijn. 



De Heer de Jong gebruikte verkeerdelijk voor eigen proef- 

 nemingen met bemesting jaar in jaar uit denzelfden proeftuin, 

 waarvan hijzelf getuigt (in Mededeeling I eerste pagina onderaan): 



„Of de oorspronkelijke sïiwahs groote verschillen in vrucht- 

 , baarheid hebben vertoond, of wel de later geteelde gewassen 

 „den grond erg ongelijk hebben gemaakt, uit de tot nu toe 

 „genomen beraestingsproeven is duidelijk te zien, dat de verschil- 

 „lende terreinen op korten afstand groote verschillen in vrucht- 

 „baarheid kunnen vertoonen." 



Inderdaad waren de verschillen bijzonder groot, maar dan 

 deugde ook die proeftuin niet. 



Dit alleen reeds moge hier volstaan om over de proefnemingen 

 van den rapporteur der proeven, door het Landbouwdepartement 

 aangezet, te oordeelen. 



Op de door het Landbouwdepartement genomen proeven valt 

 heel veel aan te merken, afgezien daarvan, dat het een tour 

 de force is, zich door al dat dorre materiaal, in die Mededeelingen 

 neergelegd, heen te werken, te meer daar de resultaten, door 

 het Landbouwdepartement verkregen, zeer bedroevend zijn, 

 niet alleen wat betrefó den gunstigen invloed van de kali, 

 maar ook wat betreft die van phosphorzuur en stikstof, dus 

 van kunstmest in het algemeen. 



