— 470 — 



Teekenend was het, dat de Heer W. van Hartingsveldt, 

 controleur van Manding op Madoera mij voor kort mededeelde, 

 dat de bevolking daar heel bang is voor kanstmestgebruik 

 bij tabak, aangezien de tabak niet lang genoeg goed bleef, maar 

 het bleek hem, dat dit te wijten was aan het gebruik van enkel 

 zwavelzure ammonia; kennis omtrent den gunstigen invloed 

 van kali op de qualiteit en op het tegengaan van ziekten 

 en plagen bleek in zeer geringe mate bij hot Landbouwde- 

 parteraent te bestaan. 



Tegen het gebruik van kali is van het begin af oppositie 

 geweest, ofschoon niet alleen bij het Landbouwdepartement; 

 o. a. heeft de landbouwadviseur Tromp te Wonosobo, die altijd 

 tegenwerkte, ronduit gezegd, dat hij onder geen omstandig- 

 heden volledige bemestingsproeven zou aanzetten, maar Dr. 

 de Jong zelf heeft zich van het b :g in af aan zoMer hehoovUjke 

 eigen proefnemingen gekant tegen rationeele, volgens Euro- 

 peesche begrippen op juisten- theoretischeu en praktischen 

 grondslag staande proeven o. a. bg cacao en koffie, waarvoor 

 eerst enkele phosphorzuurbemesting werd aanbevolen en later 

 proeven met stikslof en phosphorzuur. Waar zijn toch die 

 honderden goed opgezette proeven, waarvan de Heer de Jong 

 gewaagt, als hij niet die van het Landbouwbureau van het 

 Kalisyndikaat bedoelt? 



In Mededeeling I vind ik 6 proeven vermeld, in II 4, in III 

 10, in IV 1, V mankeert, in VI 37 en in VII 11, wat dus 

 allesbehalve een totaal kan geven van honderden goed opge- 

 zette proeven. 



Goed opgezet zou alleen kunnen zijn (het blijft dan nog 

 altijd de vraag, of zij het werkelijk zijn) die, waarbij een vol- 

 ledig bemest proefvak (bij vlinderbloemigen met phosphorzuur 

 en kali) aanwezig is, terwijl die zonder kalitoevoeging a priori 

 als foutief moeten gebrandmerkt worden. 



Het aantal proeven, waaruit de kaliwerking is vast te stellen, 

 Is al uiterst gering, zoo uit mededeeling I slechts de proef 

 op pag. 23 bij cassave, die nog niet eens goed werd uitgevoerd, 

 op pag. 27 bij katjang en op pag. 36 bij Soja hispida, uit II 

 geen enkele, uit III op pag. 5 bij cassave, op pag, 16 bij katjang 

 waspada, op pag. 29 bij Batatis edulis, op pag. 22 bij Soja 



