— 476 — 



proefstations weinig bemoeienis. Trouwens het suikerriet met 

 zijn sterk wortelstelsel mag men niet op een lijn stellen, 

 wat noodzakelijkheid van kalibemesting betreft, met een 

 gewas als tabak. 



Die onjuiste wijze van aanpakken is blijkens al het voorgaande 

 wel een zeer merkwaardig verwijt, maar minstens onjuist 

 is de bewering „dat men vergeten heeft, door goed op- 

 gezette proeven de noodzakelijkheid van kalibemesting aan te 

 toonen." 



Ik heb steeds voor Europeesche ondernemingen aanbevolen, 

 minstens de 3 perceelige proef N. P. K. — N. P. — O. te nemen 

 en kort na het begin mijner werkzaamheden begin 1912 

 werd dit ook voor den inlandschen landbouw ingevoerd. 



„dat men niet gelet heeft op de resultaten van volkomen 

 „onpartijdige proefnemers, maar alleen waarde heeft gehecht 

 ^aan eigen proeven, wier opzet als volkomen onjuist moet 

 „gequalificeerd worden". 



Zeker, ik hecht weinig waarde aan de proeven van het 

 Landbouwdepartement, die niet „auf eigener Scholle" genomen 

 werden, speciaal aan die van den Heer de Jong in den niet 

 daarvoor deugenden proeftuin, maar het foutieve van die 

 proeven meen ik nu toch in het voorgaande ook voldoende 

 toegelicht te hebben. 



Ik vind de opvattingen van den Heer de Jong over kunstmest- 

 gebruik in het algemeen en kali in het bijzonder allesbehalve 

 onpartijdig, doordat zij in de hoogste mate prematuur zijn en 

 dat zal de tijd ook leeren, wanneer de tijd nu reeds niet ge- 

 leerd heeft, dat het onderzoek door het Landbouwdepartement 

 verkeerd opgezet is en tot geen of weinig gunstige resultaten 

 wat betreft het nut van kunstmest heeft gevoerd. 



Op den laatsten zin „Het aanprijzen van mestmengsels op 

 „grond van zulke proeven kan alleen tot resultaat hebben, 

 „dat de kalimeststoffen op Java voor goed in discrediet komen" 

 antwoord ik, dat nooit Europeaan of inlander door de eerlijke 

 propaganda van het Landbouwbureau van het Kalisyndikaat 

 gedupeerd werd en ik laat verder aan den lezer over de 

 beoordeeling van het antwoord op de vraag, wat meer mede- 

 werken zal tot de ontwikkeling in materieel en geestelijk 



