— 517 — 



In de thee vindt men naast coffeïne de volgende alkaloïden: 

 theobromine, theopliylline, xanthine, methylxanthine en adenine. 

 Ze komen in zulke kleine hoeveelheden voor, dat ze slechts van 

 weinig belang zijn. Voor de opgegeven nadere inlichtingen omtrent 

 deze stoffen moet naar het oorspronkelijke werk verwezen worden. 



Coffeïne- werd in de thee in 1827 gevonden; eerst tn 1838 werd 

 het geïdentificeerd met het in koffie gevonden alcaloïde. Het komt 

 in een heele reeks van planten voor, die o.a. de volgende producten 

 geven; thee, koffie, cacao, kola, guarana, maté. Opmerkelijk is, 

 dat de verschillende planten, die deze produkten geven, niet in 

 een en dezelfde streek of onder een en hetzelfde klimaat voorko- 

 men. Ook is het opvallend, dat men al de coffeine houdende plan- 

 ten, die als genot- of voedingsmiddel te gebruiken zijn, reeds sedert 

 lang kende en ook alle exploiteerde. Bij al deze planten worden 

 hoofdzakelijk die gedeelten verwerkt, welke het grootste gehalte aan 

 coffeïne hebben. Op de bereidings methoden kan niet worden inge- 

 gaan, daar zulks te ver zou voeren. 



Er volgt dan een lijst van het coffeïnegehalte van verschillende 

 deelen der planten, welke bovengenoemde producten geven. De 

 cijfers voor de deelen der theeplant behoeven hier niet weergegeven 

 te worden; het zijn de cijfers van VAN Romburgh en LOHMAN ' i. 

 Assam=thee heeft een hooger coffeïne gehalte dan China-thee en 

 jonge blaren bezitten meer coffeïne dan oudere. In het zaad werd 

 geen coffeïne gevondon. 



Waarom in sommige planten, welke zeer na verwant zijn aan de 

 theeplant, geen coffeine voorkomt, is nog niet uittemaken, daar de 

 rol der alkaloïden bij de plant nog niet voldoende vaststaat. Wel 

 veronderstelt men, dat de alkaloïden, als stikstofhoudende stoffen, 

 een dergelijke rol spelen als urinezuur en ureum bij het dierlijk orga- 

 nisme, terwijl men anderzijds aanneemt, dat de alkaloïden dienen om 

 de planten te beschermen tegen aanvallen van insecten en andere 

 vijanden. Dit laatste is echter slechts bij uitzondering het geval; d(? 

 insecten lijden meestal zeer weinig door alkaloïden. 



In de thee is coffeïne in ieder geval een zeer belangrijk bestand- 

 deel, wat betreft de physiologische werking. De smaak er van 

 wordt in een theeaftreksel gemaskeerd door die van de looistof 

 en andere stoffen, zoodat er bij het proeven van thee weinig of 

 geen rekening gehouden wordt met de coffeïne. Daar men bij het 

 proeven het theeaftreksel slechts enkele oogenblikken in den mond 



1) Vierde ver.slag over de Ondorzoekinj^eii betreffende op Java sf^cultivoorde 

 Tlieeën, 1807, hlz. :{8. 



