— 556 - 



Landbouwbureau van het Kalisj^ndicaat toegepast, ligt niet, 

 zooals Dr. W. het wenscht voortestellen (blz. 467), in het 

 gebruiken van gehuurd of niet gehuurd terrein voor de proe- 

 ven, maar in de wijze, waarop die voldoende zekerheid, dat de 

 bemesting winst geeft, verkregen wordt en verder in den 

 vorm, waarin de gegevens gegoten worden en aan het publiek 

 worden medegedeeld. 



Laten we deze twee questies eens iets nader bekijken. 



Het behoeft geen lang betoog om te begrijpen, dat vol- 

 doende zekerheid slechts te verkrijgen is wanneer de bemes- 

 tingsproef juist is opgezet en zonder fouten is uitgevoerd. 

 Alle resultaten, die verkregen werden door proeven, waarbij 

 dit niet het geval was, hebben geen waarde, ook al zijn ze 

 nog zoo schitterend. 



Op Java weet men nu reeds sinds jaren, dat bemestingsproe- 

 ven, waarbij geen parallelveldjes gebruikt worden, de methode 

 door Dr. W. voornamelijk toegepast bij de proeven voor 

 Inlanders, een zeer geringe kans bezitten om ook maar een 

 eenigszins nauwkeurige uitkomst te geven. Zulke proeven 

 kunnen dus nooit als basis voor rationeel bemesten gebruikt 

 worden. 



Wel schrijft Dr. W. op blz. 465 van zijn verhandeling, een 

 zin uit zijn brochure overnemende: „Grondverschillen zijn 

 overal aanwezig en om deze te elimineeren, moet men een 

 zeker aantal contróleperceelen nemen, bijv. bij de eenjarige 

 gewassen, zooals suikerriet, 5 a 8, tabak ,3 a 5, terwijl men 

 bij meerjarige cultures wel met 2 of 3 volstaan moet en men 

 bij de inlandsche cultures zoo mogelijk één contröleperceel 

 zal hebben", maar uit zijn proefresultaten, noch uit zijn 

 brochure blijkt, dat hij zich hieraan gehouden heeft. 



Het is mogelijk, dat hij nog andere resultaten hseft, daar 

 hij schrijft, dat ik alleen de uitkomsten van de proeven bij 

 Inlanders genomen kreeg, waarbij de controleveldjes ontbreken, 

 maar ds.n zou het toch goed geweest zijn, mij die te zenden. 

 Alsnog zie ik ze gaarne tegemoet. 



Deze handelwijze, de methode waarnaar de proeven wor- 

 den aangelegd, in verband te brengen met dengene, die de 

 cultures drijft (vooral voor inlanders worden dan weinig 



