— 561 — 



Neemt men aan, dat onbemest voor No. 89 en 54 evenveel 

 opgebracht, heeft als de stikstofbemesting, dan vindt men 

 voor onbemest 4170. De volbemesting (N. P. K.) heeft dus 

 12 % meer gegeven dan onbemest, terwijl de stikstof-phosphor- 

 zuurbemesting (N. P.) nog iets meer opbracht. Stikstof en 

 phosphorzuur hebben dus gewerkt, kali niet. 



Over deze proeven schrijft Dr. W. in zijn Brochure op 

 blz. 82: „In Bodjonegoro was het weer in 1912 en 1911 geheel 

 abnormaal droog (in 1911 ook overstroomingen), zoodat vele 

 6-perceelige proeven het trekken van juiste conclusies niet 

 toelaten en daarom niet meegedeeld worden. Het is voor 

 een goede werking van den kunstmest noodzakelijk, dat het 

 weer niet abnormaal droog is, anders krijgt men geen juist 

 beeld van de waarde van elke meststof afzonderlijk in meer- 

 perceelige proeven. 



Aangaande de eenvoudige bemestingsproeven N. P. K.-O. in 

 Bodjonegoro valt mede te deelen, dat zij in 1912 zonder uitzon- 

 dering (van de 19 proeven 17) een groeten meeroogst door de 

 N. P. K.-bemesting opleverden en wel was de gemiddelde 

 oogst der 19 bemeste velden 21.9 pikol en van de onbemeste 

 velden 11.9 pikol. Daardoor werd dus een kolossale winst 

 met de volledige kunstbemesting verkregen, als men de 

 kunstbemestingskosten rekent op f 50.72 en de waaide per 

 pikol tabak op circa / 30.—" 



Men ziet dus: de volledige bemesting bij de eenvoudige 

 proeven heeft prachtig gewerkt en uit de hierboven gegeven 

 cijfers blijkt duidelijk, dat deze werking door stikstof en 

 phosphorzuur veroorzaakt is, niet door kali. Of heeft die 

 droogte soms alleen nadeelig gewerkt op de 6-peroeelige proe- 

 ven en niet op de eenvoudige? 



Dat de volbemesting bij de eenvoudige proeven zulk een 

 ongelooflijk groote oogstvermeerdering heeft gegeven, kan aan 

 de slechte controle, waaronder de proeven staan (alleen van 

 inlandsche mandoers) geweten worden, waardoor systematische 

 fouten in één bepaalde richting niet voldoende buitengesloten zijn. 



Het is nu deze verkeerde wijze van proeven nemen en de 

 al te partijdige behartiging van de belangen van het Kalisyn- 

 dicaat, waarmede ik noch een van de andere landbouwkun- 



