— 676 — 



Een tabel geeft de dividenden van 50 rubberraaatschappijen over 

 de jaren 1909 — 1912, waaruit blijkt, hoe die 50 maatschappijen 

 in totaal hadden: 



In 1910 1911 1912 



Kapitaal £ 4.000.000 £ 4.100.000 M 4.200.000 



Gemiddeld dividend 50% 49è% 50% 



Daartegenover stelt de schrijver de winsten, behaald bij 

 de theecultuur in Ceylon, de tabakscultuur in Deli en de 

 suikercultuur op Java. Wat de laatste en meest winstgevende 

 kuituur betreft, komt hij voor de voornaamste kultuurbanken 

 tot de volgende resultaten : 



In 1908 1909 1910 1911 



Buchwert /^ 23.500.000 ƒ 25.500.000 / 26.500.000 / 28.000.000 

 Rendite 38^7, 37i% 37^% 47^% 



De schrijver concludeert dan ook : „Weder die Gesamt-noch 

 die Einzel-Rentabilitat producierender Kautschukgesellschaften 

 in der Periode 1909—1912 ist von irgend einer anderen tro- 

 pischen Kultur erreicht worden". Hij laat er echter onmid- 

 dellijk op volgen: „Leider hat die Höhe der Gewinne vermocht 

 selbst ruhige Köpfe darüber hinwegzutauschen, dass sie zum 

 grosseren Teil Konjunkturgewinne darstellten, und sie hat 

 neben einer übertriebenen Kurssteigerung der Aktien zu einem 

 Gründungsfieber geführt, wodurch die auf gesunden Grund- 

 lagen beruhende Kautschukkultur diskreditiert und der Stoff 

 zu einer künftigen Krisis angesammelt wurde". 



De artikelen Vervooren-Ottolander over de economische 

 voorwaarden, waaronder de rubbercultuur op Java gedreven 

 wordt, zijn ook opgenomen in de uitvoerige afzonderlijke pu- 

 blicatie met dezen titel, welke hieronder nader besproken wordt. 



Een zeer belangrijke bijdrage, vooral voor de Ja va-planters, 

 vormt het artikel Ris-Vriens over de rubbercultuur op de 

 Oostkust van Sumatra. 



Na een beknopte beschrijving van kuituur en oogst, waaro- 

 ver boven bij de bespreking van hoofdstuk III reeds het een 

 en ander gezegd werd, worden zeer gedetailleerde gegevens 

 medegedeeld over de bedrijfskosten op Sumatra's Oostkust. 

 Slechts enkele cijfers stippen we hier aan : de totaal uitgaven 

 (alles inbegrepen) voor het in productie brengen van 1 acre 



