— 679 — 



stukken zullen hem hij verschillende gelegenheden inlichtingen 

 kunnen geven, die hij anders allicht moeilijk zou vinden. 



Om bij het slot te beginnen: de bijlagen schijnen mij de 

 glorie van dit boek. De kaart van Java, waarop, dank zij de 

 hulp van kadaster en topografischen dienst, alle rubberonder- 

 nemingen van Java naar ligging en uitgestrektheid zijn- 

 aangegeven, is op zichzelf al waard, dat men daarvoor het 

 boek koopt. Als bijlaga II volgt dan de bij de kaart behoor- 

 ende staat der Rubberondernemingen op Java, residentiege 

 wijze gerangschikt, waarin men vindt opgegeven: de naam, 

 afdeeling en district, postadres, nummer op de kaart, eige- 

 naar, hoogte boven zee, uitgestrektheid in bouws (gespe- 

 cificeerd voor Hevea, Ficus, Castilloa, Manihot). Aan het slot 

 van Bijlage II vinden we een recapitulatie, welke in totaal 

 generaal aangeeft 375 ondernemingen met 145.353 bouws 

 rubberaanplant. Bijlage III is, zoo mogelijk, nog interessanter: 

 van 25 ondernemingen in West-Java wordt een staat der 

 kostprijzen per KG. droge Hevea-Rubber f. o. b. Java-havens 

 over 1913 gegeven. Vooral door de nauwkeurige specificatie 

 van de onderdeelen en de zekerheid, dat de gegevens voor 

 alle ondernemingen op dezelfde wijze gegroepeerd zijn, is 

 deze staat een gezette bestudeering overwaard. Verrassend 

 is het zeker, te zien, dat bij deze 25 ondernemingen in 1913 de 

 kostprijzen f. o. b. uiteenliepen van f 3.46 tot f 1.16 per K. G. 



Hoofdstuk I geeft in een vijftigtal bladzijden eenige alge- 

 meene gegevens over land en volk van Java. Dit hoofdstuk 

 is vooral bestemd voor belanghebbenden, die Java niet uit 

 eigen ervaring kennen, om hen eenigermate te oriënteeren 

 over de hier heerschende toestanden; als zoodanig mag het 

 zeker geslaagd genoemd worden. Jammer is het, dat de overi- 

 gens ook voor Ja va-planters leerzame regentabel op bl. 20 — 21 

 door een misstelling onduidelijk geworden is. 



Hoofdstuk II, getiteld „wettelijke bepalingen voor den rub- 

 berplanter van belang", richt zich direct tot belanghebbenden 

 op Java. Raadpleging van dit hoofdstuk in voorkomende geval- 

 len zal menig conflict kunnen voorkomen. De jurist, vak- 

 man op dit gebied, zal misschien het hoofd schudden over 

 de beknoptheid en hier en daar zelfs juridische onjuistheden 



