- 680 — 



speuren, de man van de practijk kan nu eenmaal geen dikke 

 handboeken gebruiken, maar komt er nog wel toe, een een- 

 voudige uiteenzetting in te zien, zooals hier gegeven wordt. 

 Bovendien zal niemand meenen, dat hij, met dit boek gewa- 

 pend, alle moeilijkhen op dit gebied kan oplossen: de schrij- 

 vers van dit hoofdstuk bedoelen niet meer dan de klippen 

 aan te wijzen, waar de concessie-aanvrager of planter 

 in zijn practijk op stooten kan, en hem den weg te wijzen 

 om die te ontzeilen. Als zoodanig is de schets zeker geslaagd. 



Het derde hoofdstuk is vooral interessant om de uitvoerige 

 bespreking van den kostprijs van Hevea-rubber op Java en 

 de in hoofdzaak historische uiteenzetting van het arbeiders- 

 vraagstuk op Java. 



Zonder op de onderdeelen in te gaan, vermelden wij slechts, 

 hoe de schrijvers, die door een zorgvuldige enquête zich de 

 noodige gegevens verschaften, tot de volgende eindcijfers 

 komen : voor aanleg en onderhoud van een aanplant van 

 1000 bouws tot de aanplant 4 jaren oud is, een bedrag van 

 f 500.— a f 600.— per bouw, dat op kapitaalrekening moet 

 worden geboekt. De kostprijs per K. G. droge rubber f. o. b. 

 Java-haven, over geheele boekjaren over het geheele in 

 productie zijnde oppervlak berekend, is voor 25 ondernemingen 

 afzonderlijk opgegeven in de boven reeds genoemde bijlage 3. 

 De bedragen loopen uiteen van f 3.46 tot f 1.16 per K. G. 

 De schri^ivers teekenen bij de bespreking dezer tabel echter 

 aan: „Dat dit cijfer nog voor aanmerkelijke verbetering 

 vatbaar is, werd door velen reeds aangetoond, aan de hand 

 der tapkosten in oudere complexen, in de eerste maanden 

 van 1914 betaald. Volgens die gegevens zou men in de 

 naaste toekomst den navolgenden maximumkostprijs f. o. b. 

 Java-haven kunnen verwachten: 



a onderhoud tuinen f 



b tapkosten 



c fabricatiekosten 



d expeditiekosten 



e algemeene kosten 



per K. G. droge Hevea-rubber... f 0.90 



