— 714 — 



is van geen belang, omdat het uiterst zelden voorkomt, dat 

 een groeoeluislarve op licliaam en poten van de gramang 

 terecht komt en ook omdat de gramang van uit zijn nest 

 geen verre tochten maakt, doch in de onmiddeilike nabijheid 

 daarvan zijn voedsel zoekt. 



Flagiolepis is een roofmier, hetgeen gemakkelik aan te tonen 

 is, indien men een rups, of ook andere insekten op een door 

 hem bezochte koffietak deponeert. Het insekt wordt spoedig 

 van alle kanten door gramangs aangevallen en naar het nest 

 versleept. Nu zou men kunnen vermoeden, dat Flagiolepis 

 schadelik kan zijn, doordat ze de dierlike vijanden van de 

 groene luis aanvalt. Ook dit is allerminst het geval. Alle 

 vijanden van de groene luis (o. a. het bruine en blauwe 

 lieve-heers-beetje, een klein sluipwespje en een vlinderrupsje) 

 worden door de gramang wel eens geplaagd, doch niet aan- 

 gevallen. Nuttig is de gramang, omdat hij een belangrijke 

 rol speelt in de verspreiding van de witte luizenschimmel 

 Cephalosporium lecanü. Met zijn sprieten en poten brengt 

 hij de conidiën van die schimmel vao de eene luis op de 

 andere over. 



Het is bekend, dat mieren dik wils een of ander bijtend 

 vocht (bijna altijd mierenzuur) uit hun achterlijf afzonderen, 

 bij wijze van verweermiddel als ze verontrust worden. Ook 

 Flagiolepis is in staat een om bijtend vocht te secerneren, dat 

 op de gevoelige huid van sommige mensen soms een soort 

 van eczeem tenge^^olge heeft. Een schadelike inwerking 

 van het mierengif of door andere oorzaken van de gramang, 

 heb ik nooit bij de koffieplant kunnen waarnemen. 



Ik wil niet van dit onderwerp afstappen, zonder op het 

 feit de aandacht te vestigen, dat Roepke de gramang wel 

 schadelik acht en meent, dat de mieren voor de vermeer- 

 dering van dcj luizen zorgen. Nergens echter blijkt, op welke 

 feiten die uitspraak berust. Op grond mijoer onderzoekingen 

 moet ik echter de gramang voor onschadelik verklaren. 



Oecophylla sivaragdina. 



Ook deze mierensoort is in koffietuinen zeer algemeen. 

 Om haar pijnlike beet is ze door het werkvolk, vooral in de 

 pluktijd, zeer gevreesd. 



