— 744 — 



Sterk vertegenwoordigd ziju de vischvergiften, de middelen, 

 waarmee men visschen bedwelmt om ze gemakkelijk te bemach- 

 tigen. Vooral de wortel wan Derris elliptica Benth., de toeba 

 bij uitnemendheid, wordt herhaaldelijk genoemd, onder de zen- 

 dingen van Java zoowel als onder die van elders. Inderdaad 

 wordt, ook wel in streken, waar het verboden is, het visschen 

 met toeba nog steeds op plaatsen, waar het succes belooft, 

 niet zelden in practijk gebracht. Tot dit succes is — behalve 

 de aanwezigheid van visch — noodig ondiep, niet snel stroo- 

 mend water, daar bij groote diepte en snelle strooming het 

 vergift te zeer verspreid en verdund zou worden om een 

 krachtige werking te ontvouwen. Zoo is dan ook in de buiten- 

 gewoon droge Oost-moesson van het afgeloopen jaar de toeba- 

 visscherij bijzonder veelvuldig uitgeoefend. 



Andere plantendeelen, die als vischvergift zijn ingezonden, 

 zijn vooral: de wortels van Millettia sericea W. et A., die een 

 soortgelijke stof bevatten als de D^ms-wortel, voorts verschil- 

 lende deelen van sommige ^arnng'^owm-soorten — saponine- 

 achtige stoffen, — de o. a. als tj eraken of kimalakian 

 bekende zaden van Croton Tiglium L., enkele saponine-hou- 

 dende Araliaceeën enz. 



Gelijk zich verwachten laat, worden de meest bekende 

 vergiften herhaalde malen in het boekje aangetroöen. Zoo, 

 behalve de boven reeds besprokene, de blauwzuurhoudende 

 pitjoeng (Pangium edule Reinw.); de alkaloid-houdende 

 g a d o e n g (Dioscorea hirsuta 2l.) ; de b i n t a r o (Cerbera 

 Odollam Gartn.), wier zaden een uiterst vergiftig glucosied be- 

 vatten ; de gevreesde mata boeta (Excoecaria Agallocha L.) en 

 verschillende andere Euphorbiaceeën, bekend om haarscherp 

 melksap; de niet minder beruchte reunghas {Gluta Renghas 

 L. en Semecarpus spec.) nevens andere scherpgiftige Anacar- 

 diaceeën; de soengsang (GZonosasw^er&a L.); de brandnetel- 

 planten (kemadoeh, Laportea-soorlen); de tjermei (Cicca 

 nodiflora Lam.), waarvan de wortel vergiftig is; de welbekende 

 kratok {Phaseolus lunatusL.);de wali kam b ing {Sarcolobus 

 norcoticus Span.) enz. enz. 



Ook ontbreken de gewone overdreven verhalen niet omtrent 

 sommige planten, die nu eenmaal in een bijzonder kwaad 



