— 78 — 



Bij de in onze koloniën gecultiveerde rubbersoorten zijn het 

 voornamelijk de eiwitstoffen en de z. g. harsen, die voor een 

 nader onderzoek in de eerste plaats in aanmerking komen. 



Over deze laatste groep van lichamen, waarmede wij ons al 

 eenige jaren, zij het ook met groote tusschenruimten, bezig 

 hielden, zal in deze verhandeling het een en ander worden 

 medegedeeld. 



Id de tijden, toen onze kennis van de chemie nog niet 

 ver voortgeschreden was, heeft men reeds de behoefte gevoeld 

 om de talrijke verbindingen, uit plant of dier geïsoleerd, 

 tot groepen samen te vatten. Men was wel genoodzaakt, 

 uiterlijke kenmerken, physische eigenschappen en enkele een- 

 voudige chemische reacties tot grondslag voor deze indeeling 

 te kiezen. Zoo ontstonden groepen als suikers, bitterstoffen, 

 harsen enz. Later is wel gebleken, dat aldus geheel verschil- 

 lende stoffen in een zelfde klasse zijn ondergebracht. 



Zoo werden glasachtige amorfe kleverige stoff'en, die onop- 

 losbaar in water en zuren waren, doch in alcohol oplosten, 

 met den naam harsen gedoopt. Ook door loog gingen ze ten 

 deele in oplossing, de harszeepen vormend, zoodat men de 

 aanwezigheid van harszuren aannam. De harsen zijn in de 

 natuur zeer verspreide, vooral in de z. g. balsems voorkomen- 

 de plantenstofifen, en onderscheidene ervan als colophonium, 

 damai', barnsteen, zijn wel aan al onze lezers bekend. 



Wanneer we nu een onzer caoutchoucsoorten, bijv. Castilloa, 

 die rijk aan z. g. hars is, met alcohol extraheeren en vervol- 

 gens dit oplosmiddel verdampen, houden we een rest over, 

 die in uiterlijk en enkele eigenschappen wel eenige overeen- 

 komst met de bovengenoemde harsen vertoont en daarom 

 in deze groep werd ondergebracht. Van sommige caoutchouc- 

 soorten, bijv. Hevea- rubber, is het harsgehalte zeer gering, 

 van 1 — 2 pCt., bij andere, als Castilloa en Ficus, wordt meer- 

 malen de 10 pCt overschreden, bij balata wordt het cijfer 

 75 bereikt. Enkele i^zcwssoorten zijn zelfs zoo rijk aan hars, 

 dat ze praktisch vrij van caoutchouc zijn. O.a. vond ik in het 

 product van Ficus variegaia (de Gondang) meer dan 94 pCt. 



Terwijl bij Hevea-rubber het harsgehalte tusschen nauwe 

 grenzen schommelt, loopt het bij Ficus- en Castilloa-caout- 



