— 133 — 



als men de andere middelen, welke ons ten dienste staan en 

 waarvan ik hiervoreu een overzicht gaf, moet onderschatten. 

 Er zijn vele wegen, die raar Home (kunnen) leiden. 



Dat hangt van de omstandigheden af, welke voor elke 

 cLiUuur zoo sterk verschillend zijn, dat elke plaag voor elke 

 cultuur, waar zij in voorkomt, speciaal bestudeerd moet wor- 

 den, wat trouwens in den regel ook hier plaats vindt. Van 

 zeer groot belang en volstrekt onmisbaar is altijd de nauw- 

 keurige kennis van de levenswijze. Deze moet steeds de 

 basis der toe te passen bestrijding uitmaken; men kan daar- 

 om het alleszins nuttige biologische pionierswerk van mannen 

 als Koningsberger, ZehnTxNer, Kubus, Roepke, Docters van 

 Leeuwen en anderen niet te hoog taxeeren. Zij namen het 

 m. i. juist standpunt in, dat elke bestrijding gebaseerd moet 

 zijn op de kennis der levenswijze, omdat het zonder de- 

 ze werken in den blinde is. Dat hunne onderzoekingen 

 niet steeds tot de oplossing der vraagstukken heeft geleid, 

 welke zij bestudeerden, hing af van omstandigheden, welke 

 niet van hun wil afhankelijk waren. Wat is het niet ontmoe- 

 digend voor de onderzoekers om, zooals zoo vaak geschiedt 

 te vernemen: voor die bestrijding is geen volk genoeg en 

 hiervoor is hier geen toezicht en dit of dat loont niet. Na- 

 tuurlijk kunnen de planters dit ook niet helpen, dat zit zoo 

 vast aan de omstandigheden en de werkwijzen op Java, en 

 die werken hier nu eenmaal de plagen zeer in de hand, ter- 

 wijl zij de bestrijding bemoeilijken. Door ervaring en voort- 

 durend onderzoek zal men langzamerhand vanzelf tot verbe- 

 tering in deze komen, want aan het verweer tegen de insecten 

 zal men in de toekomst stellig, noodgedwongen, meer geld 

 en moeite moeten besteden dan thans plaats vindt. 



Men vleie zich niet met de illusie, dat men eenige plaag 

 totaal kwijt raakt, men kan ze echter in vele gevallen met 

 behulp van een der vele methoden, die hier aangevoerd zijn 

 zoodanig in toom houden, dat de cultuur loonend blijft. 

 Voorts geloof ik, dat het volgeode daarop ook van groeten 

 invloed kan zijn. 



Men denke namelijk aan de gulden spreuk: voorkomen is 

 beter dan genezen. Natuurlijk zal het volgende niet steeds 



