_ 142 — 



door een reusachtige opzwelling der lymphklieren of doorhet 

 uitgroeien van allerlei lichaamsdeelen, die een wanstatigen om- 

 vang kunnen krijgen : dit is de bekende elephantiasis of olifants- 

 ziekte. Vooral van West Indië en Samoa zijn bijzondere geval- 

 len bekend geworden, caaar de ziekte is over alle tropische en 

 subtropische landen verspreid. 



De muskiet neemt nu met het bloed zuigen deze draadwor- 

 men op, die den maagwand doorboren en zich nestelen in de 

 vleugelspieren van het insect. Ze groeien hier flink en geraken 

 later in den kop van het dier en dringen door tot in de steek- 

 organen. 



Zuigt nu de mug bloed, dan verlaat de worm de monddeelen 

 en boort zich in de huid in, niet in de door het insect ge- 

 maakte steekwonde, maar er vlak naast. De wormen verlaten 

 niet passief de slurf, maar maken zich zelf daaruit los, want 

 als de mug zich met vruchten voedt, ontsnapt de Filaria niet: 

 alleen als hij bloed ruikt, komt hij naar buiten. 



Langs de lymphvaten bereiken de wormen de lymphklieren» 

 vermeerderen zich daar ontzaglijk en zwermen vandaar weer 

 uit in de bloedvaten. Het aantal in de bloedvaten aanwezige 

 filaria-wormpjes is wel eens geschat op 30 tot 40 millioen. 



Muskieten zijn waarschijnlijk voor nog andere ziekten verant- 

 woordelijk, maar we zullen het voorloopig laten bij malaria, 

 gele koorts en filariase. Gelukkig kan men hier drie gevaarlijke 

 ziekten tegelijkertijd bestrijden, door den muskieten den oorlog 

 aan te doen. 



In de laatste jaren is meer bekend en berucht geworden 

 de Afrikaansche slaapziekte, ook weer veroorzaakt door een 

 protozoè {Trypanosoma gambiensé) die ook een tusschenwaard, 

 hier een tse-tse vlieg Glossina palpalis, noodig heeft voor zijn 

 ontwikkeling. Deze ontwikkeling binnen de vlieg is nog niet 

 geheel opgehelderd, wel weet men, dat de parasieten tenslotte 

 ook in de speekselklieren terecht komen en aldus van daaruit 

 weer de infectie kunnen overbrengen. 



De ziekte komt tot nu toe alleen in West- en Oost-Afrika 

 voor en is waarschijnlijk in West-Afrika inheemsch en van- 

 daar naar Oost-Afrika overgebracht. 



Uganda is het meest beruchte oord voor slaapziekte; hier 



