— 229 — 



In het eerste hoofdstuk „Vorgeschichte des Groszplantagen- 

 betriebs in Niederlandisch-Indien" wordt een zeer interessant 

 stuk onzer koloniale geschiedenis behandeld, eindigende raet 

 het voor de Europeesche landbouwindustrie op Java zoo 

 belangrijke jaar 1870, het jaar van de Agrarische wet en de 

 Suikerwet. De Agrarische wet bracht immers het erfpachts- 

 recht en opende voor de Europeesche landbouwondernemers 

 tevens de mogelijkheid om grond, waarop Inlandsch bezitsrecht 

 of z. g. Agrarisch eigendomsrecht wordt uitgeoefend, van de 

 bevolking te huren. De Suikerwet (Ind. Stbl. 1870 no. 117) 

 bepaalde niet alleen, dat aan de Gouvernementssuikercultuur 

 geen uitbreiding meer zou worden gegeven en dat de bemoeienis 

 van den Staat met die cultuur zich slechts zou bepalen tot 

 den aanplant van dat gewas, maar ook, dat, om tot geleidelijke 

 inkrimping te geraken, van het jaar 1879 af de aanplantingen 

 jaarlijks met Vi3 zouden worden verminderd, zoodat in 1891 

 de directe bemoeienis van het Gouvernement met de suiker- 

 cultuur geheel zou zijn opgehouden. 



Deze beide wetten van Minister de Waal hebben den 

 grondslag gelegd voor de ontwikkeling der Europeesche land- 

 bouwni^j verheid op Java. 



De geschiedenis en de taak der cultuurbanken worden in 

 het volgende hoofdstuk beschreven. 



Toen de in 1824 opgerichte Nederlandsche Handel-Maat- 

 schappij, die zich langen tijd in hoofdzaak bezig hield met 

 den afscheep van de ter verzending naar Nederland aan- 

 gewezen Gouvernementsproducten, in de tweede helft der 

 vijftiger jaren ook htindelsbetrekkingen ging aanknoopen 

 met landbouwondernemingen, en in eenigszins belangrijke 

 mate kapitaal verstrekte aan de Europeesche landbouwnijver- 

 heid, begon leitelijk de werkzaamheid der eerste cultuurbank. 

 Noch de aan het einde van het jaar 1827 opgerichte Javasche 

 Bank, die door het haar door de Regeering verleende octrooi 

 erg gebonden was, noch de Nederlandsche Handel-Maatscbappij 

 waren echter bij machte om in de steeds aangroeiende finan- 

 tieele behoeften te voorzien. 



Zelfs toen de Nederlandsch-Indische Escompto-Maatschapij, 

 die met een betrekkelijk klein kapitaal in 1857 werd opgericht, 



