— 319 — 



„Onwillekeurig komt men bij de beschouwing van een zoo 

 grootsche figuur in ons Indische natuuronderzoek, als die van 

 Franz Wilhelm Junghdhn, tot een vergelijking met den groot- 

 sten onder zijn voorgangers, Rdmphius. En dan blijken beide 

 mannen in meer dan één opzicht vooreenkomst te vertoonen : 

 beiden gaven zich met al hun kracht en al hun willen aan de 

 taak, die zij zichzelven hadden opgelegd, beiden kenden geen 

 rust in het land, waarheen het lot hen gevoerd had, en waar de 

 rijke, ongerepte natuur hun zooveel te zien en te overdenken 

 gaf, dat hun geheele leven hieraan gewijd werd ; beiden be- 

 schikten over een scherp waarnemingsvermogen, over een 

 onbevangen blik op de juistheid van overgeleverde verhalen 

 en op de waarde der ontdekte feiten. Maar daarnaast vinden 

 we ook punten van verschil. Rümphiüs leefde in een tijd van 

 naief geloof, van bijna kinderlijke vereering voor de ontzag- 

 wekkende wonderen der schepping, zoodat hij meestal blijft 

 staan bij een objectieve natuurbeschrijving, al laat hij zich 

 wel eens tot theoretiseeren verleiden. Junghuhn is een kind 

 van zijn tijd, van de woelende en naar oplossing zoekende 

 negentiende eeuw, voor wie geen feitenkennis maar feitenver- 

 klaring hoofdzaak is. Rümphiüs, wonende op een eiland, ver 

 van de „beschaafde" wereld, rustig genietend van de mooie 

 Ambonsche natuur; JuNgHUHN, een man vol kracht en strijd- 

 lust, wien de gansche wereld te klein lijkt, zoeker naar waar- 

 heid in zijn wereldbeschouwing. Maar ondanks alle verschil 

 in persoonlijkheid en in levensbeschouwing, beiden eerbied- 

 wekkende mannen, wier naam in de geschiedenis der natuur- 

 wetenschap door alle eeuwen heen zal voortleven : „Rümphiüs 

 de Indische Pliniüs, Junghuhn de Humboldt van Java". 



Met het oog op den toeneraenden omvang der natuurweten- 

 schappen en de specialiseering der onderzoekers is met het 

 jaar 1850 de zuiver chronologische wijze van behandeling door 

 den schrijver verlaten en zijn in de volgende hoofdstukken 

 afzonderlijk behandeld : algemeene natuurwetenschap (d.w.z. 

 vereenigingsleven, tijdschriften, expedities), plantkundig on- 

 derzoek, studie der dierenwereld, scheikundige arbeid, geologie, 

 natuurkundige aardrijkskunde en toegepaste natuurweten- 

 schap. 



