— 325 — 



toont door feiten aan, dat de beweringen van Van der Wolk 

 allen grond missen en zijn onderzoek volkomen onbetrouwbaar ge- 

 noemd moet worden. Het is inderdaad gelukkig, dat van zoo be- 

 voegde zijde en op zoo zaakrijke wijze aan de fantastische publi- 

 catie van Van der Wolk recht is gedaan, vooral nu in Teysmannia 

 een referent zich geroepen heeft gevoeld, dat werk te prijzen (Teys- 

 mannia XXV, bl. 584). 



Het ontstaan der verschillende ziekte-verschijnselen aan stengels 

 en bladeren meent Groenewege te kunnen verklaren uit het feit, 

 dat de bacterie de houtvaten verstopt en daarmee water- en voed- 

 seltransport belemmert. 



Voorts wordt het voorkomen van de gomziekte in anderelanden 

 nagegaan (Queensland, Mauritius, Réunion, Brazilië) en de betref= 

 fende publicaties besproken. 



Uit Hoofdstuk 7, waarin het voorkomen der ziekte op Java 

 wordt besproken, blijkt, dat het waarschijnlijk moet worden genoemd, 

 dat reeds in 1905 door KOBUS de ziekte is waargenomen, ofschoon 

 niet herkend als gomziekte. Ook in latere jaren werden door 

 V. Deventer, Wilbrink en Van der Stok ziekteverschijnselen 

 beschreven, die vrij zeker verschijnselen van gomziekte waren. 

 Van der Stok zag in, dat men hier met een nieuwe ziekte te 

 doen had en gaf haar den naam „100-bruin ziekte", omdat zij het 

 eerst gevonden werd in de variëteit „100-bruin". Uit een overzicht, 

 dat gegeven wordt van de ondernemingen, waar de ziekte gecon- 

 stateerd is, blijkt, dat zij over geheel Java verspreid is. 



In het bijzonder wordt er nog op gewezen, de gomziekte niet 

 te verwarren met twee andere kwalen n. 1. bacteriosis en toprot. 



Een begin werd gemaakt met een experimenteel onderzoek naar 

 de vatbaarheid der verschillende rietvariëteiten. Als een vrij goede 

 maatstaf voor de gevoeligheid van een variëteit werd gevonden de 

 snelheid, waarmee de bacterie in de spruiten dringt. Als buiten- 

 gewoon vatbaar v/erden gevonden de variëteiten: 100-bruin, 213 

 P. O. J., zeer vatbaar: Batjan, 100 P. O. J. ; zeer weinig vatbaar: 

 247 B. 



Het bezigen van plantmateriaal van tuinen, waarin gomziekte 

 voorkomt, beschouwt de schrijver op grond van het verloop der 

 ziekte en de wijze, waarop plantmateriaal wordt gewonnen, als niet 

 gevaarlijk. 



Zoekt men naar omstandigheden, die de ziekte in de hand wer- 

 ken, dan zal men in de eerste plaats aan zulke denken, die het 

 afsterven van wortels veroorzaken ; immers, zooals boven vermeld, 



