— 356 — 



categorie op, en wel omdat deze plant, behalve wanneer het 

 jongen aanleg geldt, niet wordt kaalgevreten. Ik ben zelfs 

 geneigd, het wegvliegen der sprinkhanen uit de djatibosschen 

 gedeeltelijk te verklaren uit het feit, dat de insecten belust 

 zijn op ander, smakelijker voedsel, zooals hun dat vooral door 

 de planten der eerste categorie ongetwijfeld geboden wordt. 

 Daarbij verlies ik echter niet uit het oog, dat de voornaamste 

 factor, die ze het bosch doet verlaten, is de zeer machtige, 

 instinctieve drang om weg te vliegen en zich te verspreiden. 



Hoe ketela, pisang en dergelijke gewassen al of niet worden 

 gespaard, wordt ons duidelijk, wanneer wij een wandeling 

 door het geteisterde gebied maken. In de desa's, die het 

 dichtst bij het bosch gelegen of door bosch omringd zijn, is 

 de schade het grootst. Hier zijn de meeste desa-boomen 

 grootendeels ontbladerd, vooral van de boomen der béide eerste 

 categorieën is al lang geen groen sprietje meer over. Maar 

 de sprinkhanen zijn er nog bij onnoemelijke hoeveelheden, en, 

 door honger gedreven, tasten zij allerlei gewassen aan, die 

 zij anders niet bijzonder gaarne lusten. Wij zagen ketela- 

 velden, waarvan slechts nog de stokjes waren overgebleven ; 

 ook van deze waren zelfs de toppen afgekuabbeld. Plaat IV 

 toont dergelijke desa-vegetatie ; op den voorgrond stond ketela, 

 waarvan vrijwel niets is overgebleven. Van de pisang-waaiers 

 blijft in hoofdzaak slechts de hoofdnerf over. De treurige 

 indruk, dien dergelijke, zwaar aangetaste pisangplanten op 

 ons maken, wordt goed weergegeven door plaat V. In deze 

 desa's waren zelfs de paggerplanten en onkruiden zwaar 

 aangetast. Het geheel vormde een beeld van grenzelooze 

 verwoesting. Reeds op eenige kilometers afstand van den 

 „primairen haard" is het beeld veel minder zorgwekkend. 

 Hier toont de vegetatie weliswaar duidelijk de sporen der 

 v-reterij, vooral de klappers zijn sterk aangevreten, maar 

 overigens is de schade niet zoo ernstig, de ketela-velden zijn 

 geheel gespaard gebleven en ook de pisang heeft slechts 

 weinig geleden. 



Nog een woord over de laatste categorie van planten, die de 

 sprinkhanen in het geheel niet lusten. Het is een raar gezicht, 

 in het ijl geworden djatibosch de mahonieboomen donkergroen 



