— b87 — 



herhaald. Ik kan daarom gevoegelik mijo uitspraak, dat de 

 gramang nuttig is door het doden van verschillende insekten, 

 handhaven. Bovendien is door mij reeds gezegd, dat de vijan- 

 den van de groene luis door de gramang met rust worden 

 gelaten en dit pleit ook reeds daarvoor, dat ik de rol van 

 roofinsekt bij de gramang geheel niet overdreven heb voor- 

 gesteld. 



Sub 5, waarin door mij nairuk gelegd wordt op het feit, 

 dat de gramang zulk nuttig werk verricht, doordat ze een 

 zo belangrijke rol speelt in de verspreiding van de witte 

 luizenschimmel Gephalosporhim lecanii (misschien is de gramang 

 wel de belangrijkste verspreider van die schimmel, omdat 

 de conidiën niet aoor de wind kunnen worden verspreid) 

 wordt door van der Goot volkomen verzwegen. Ook het 

 feit, dat de gramang nuttig is door het melken der groene 

 luis en dientengevolge roetdauwvorming, welke eveneens voor 

 de koffieplant schadelik is (dit nadeel moeL men niet te 

 gering schatten) vermindert, vindt men nergens in zijn verhan- 

 deling vermeld. Ik moet erkennen, dat de verhandeling van 

 VAN DER Goot van het vijfde hoofdstuk af bij mij sterk de in- 

 druk gewekt heeft, alsof daarin alle pogingen aangewend 

 worden om toch maar iets schadeliks in de gramang-mier 

 te ontdekken, met volkomen negatie van het nut, dat hij 

 sticht. Het is, alsof hij door het idee fixe van de schadelikheid 

 van de gramang doorlopend geïnspireerd werd. 



VAN DER Goot komt in het algemeen tot dezelfde conclu- 

 sie als ik, in verband met de al of niet schadelikheid van 

 de gramang voor de koffiekultuur (I, p. 36). Hij voegt daar- 

 aan echter het volgende toe (I, p. 36): 



„Slechts op één gezichtspunt moet ik hier nog nader de aan- 

 dacht vestigen. Zooals reeds vermeld, brengen de gramang-mie- 

 ren bij het bezoeken der scbildluizen deze door het bestrijken met 

 hunne sprieten tot een voortijdige loozing hunner excrementen. 

 Wij kunnen ons nu voorstellen, dat hierdoor bij de scbild- 

 luizen een versnelling der stofwisseling zou kunnen ontstaan 

 met als gevolg een snellere ontwikkeling der schildluis, ra. 

 a. w. door het mierenbezoek zou een schildluis-kolonie sneller 

 volwassen kunnen zijn en derhalve zich sneller en dus ook 



