— 390 — 



net de groene luis, maar juist de gramang de hoofdoorzaak 

 van het kwaad wezen en dat dit niet het geval is, werd 

 reeds voldoende door van der Goot en mij aangetoond. Steeds 

 is door RoEPKE de aandacht van het nadeel van de groene 

 luis afgeleid en werd die aandacht op de gramang gevestigd. 



Nu ik toch aan het gramangvraagstuk bezig ben, zal ik 

 tevens nog even nagaan, wat er feitelik van de bewuste 

 scbadelikheid van de gramang in cacao-tuinen overblijft. 



In fiagranten strijd met de bewering van Roepke, n. 1. dat 

 een door gramangs bezochte cacao-aanplant (ook zelfs wanneer 

 geen luizen aanwezig zijn) geen of onvoldoende vrucht pro- 

 duceert, is de volgende aanhaling van van der Goot. (I. p. 43): 



, Volgens waarnemingen van meerdere planters zouden der- 

 gelijke complexen een stug uiterlijk vertoonen, zonder veel groei, 

 terwijl ook de vruchtdracht zeer achteruit moet gaan. Mijne 

 eigene waarnemingen hebben deze meening slechts gedeeltelijk 

 kunnen bevestigen. Ongetwijfeld maken in 't algemeen door 

 gramangs bezochte cacao-complexen geen bijzonder gunstigen 

 indruk, speciaal wat de groei van het gewas betreft. Wat ech- 

 ter de vruchtdracht aangaat, heb ik i n het al gemeen ^) niet 

 kunnen constateeren, dat de aanwezigheid van gramang-mieren 

 op een cacao-boom geregeld samenging met een zeer gering 

 aantal vruchten. In dergelijke gramangcomplexen moest ik a 1- 

 tijd 1) constateeren, dat zoo vaak naast slecht dragende hoo- 

 rnen exemplaren voorkwamen, eveneens talrijk door gramangs 

 bezocht, maar toch met uitstekende vruchtdracht, dat vrij zeker 

 de ongunstige vruchtzetLing aan andere oor zaken i) moet 

 worden toegeschreven. Ook in tuinen, waar naast elkaar boomen 

 voorkwamen, waarop zwarte mieren, en andere, waarop gra- 

 mangs huisden, was tusschen dergelijke boomen in vrucht- 

 dracht geen geregeld verschil te constateeren." 



Jammer dat ook hier weer vergelijkende productiecijfers 

 ontbreken. Men zuu anders een beter inzicht in deze kwestie krij- 

 gen, omdat globale schattingen soms geheel averechts blijken, 

 zodra de gegevens meer nauwkeurig bepaald worden. Van 

 een directe beschadiging van de cacao door de gramang is 

 volgens VAN der Goot geen sprake (I, p. 44) en dientenge- 



') Spatiëring van mij. 



